Hedonisme, ambitie en teleurstelling
Als jullie vanochtend naar huis gaan, dan hoop ik, dat er drie woorden in je hoofd zitten: hedonisme, ambitie en teleurstelling.
Ik begin nu met het eerste woord, hedonisme, en je kunt de preek van zo direct samenvatten met die andere twee woorden, ambitie en teleurstelling.
De bijbel open, op zoek naar hedonisme
John Piper, een bekende predikant uit de V.S., zei eens: “Weet je wat ik het liefste hoor tijdens onze samenkomst? Weet je welk geluid bij mij favoriet is? Het geluid van een gemeente die hun bijbels openslaat en de tekst opzoekt van de preek.” This is my favorite sound in worship.
Laten we daarom samen Galaten 5 opslaan vanaf vers 13, op zoek naar dat eerste woord: hedonisme. Galaten 5 vanaf vers 13.
Gal 5:13 Hedonisme – vervullen van verlangens
13 Broeders en zusters, u bent geroepen om vrij te zijn. Misbruik die vrijheid niet om uw eigen verlangens te bevredigen, maar dien elkaar in liefde.
Daar hebben we meteen al het woord. Misbruik die vrijheid niet om uw eigen verlangens te bevredigen. Hedonisme is, volgens van Dale de leer dat zinnelijk genot het richtsnoer van het menselijk handelen hoort te zijn en het hoogste goed is. Wikipedia zegt het net iets algemener: hedonisme is de leer dat de leer binnen de ethiek die stelt dat genot in algemene zin het hoogste goed is. Wanneer je er op uit bent je eigen verlangens te bevredigen, ben je een hedonist.
Het is een open deur, maar ik zeg het toch: wij leven in een hedonistische samenleving. De meeste Nederlanders hebben een hedonistisch wereldbeeld. Ga voor je geluk. Doe wat je lekker vind. Het is belangrijk, dat het goed voelt.
Gal 5:14-17 Kies niet voor hedonisme maar voor heiliging
Maar wat zegt de bijbel:
Misbruik je vrijheid niet om uw eigen verlangens te bevredigen, maar dien elkaar in liefde, 14 want de hele wet is vervuld in één uitspraak: ‘Heb uw naaste lief als uzelf.’ 15 Maar wanneer u elkaar aanvliegt, pas dan maar op dat u niet door elkaar wordt verslonden. 16 Ik zeg u dus: laat u leiden door de Geest, dan bent u niet gericht op uw eigen begeerten. 17 Wat wij uit onszelf najagen is in strijd met de Geest, en wat de Geest verlangt is in strijd met onszelf. Het een gaat in tegen het ander, dus u kunt niet doen wat u maar wilt.
Ik zou het zo samenvatten: kies niet voor hedonisme, maar voor heiliging. Hedonisme en heiliging strijden met elkaar. En de bijbel zegt: kies. Het gaat blijkbaar niet vanzelf. Ergens anders zegt Paulus: het is de wil van God, dat u een heilig leven leidt. Je kiest er voor om je over te geven aan je verlangens, of je kiest voor heiliging.
Gal 5:18-21 Hedonisme is ontheiliging
Je wordt er niet heiliger van door naar
De gouden kooi te kijken. Je laten gaan en
De gouden kooi volgen is ontheiliging. Je gaat er niet meer van op Jezus lijken. Kies voor heiliging ook wanneer je televisie of Internet kijkt.
Je wordt er niet heiliger van door je te laten gaan en aangeschoten of dronken te worden. Je laten verleiden tot je vijfde biertje is ontheiliging.
Toegeven aan je verlangens en opzoek gaan naar een PNO is ontheiliging. En voor wie niet weet wat een PNO is, kijkt naar
Veertig dagen zonder seks op
Uitzending gemist. En denk niet, zo extreem ben ik niet. Dit is waar hedonisme toe leidt: totale ontheiliging van de seksualiteit. Kies niet voor hedonisme maar voor heiliging ook van relaties en seksualiteit en dat betekent trouw.
Het voelt zo goed om iets slechts te zeggen van een ander. Er is niets beters dan een ander wanneer hij er niet bij is eens lekker af te kraken. Kwaad spreken is ontheiliging.
Ben ik te concreet? Ik geloof het niet:
19 Het is bekend wat onze eigen wil allemaal teweegbrengt: ontucht, zedeloosheid en losbandigheid, 20 afgoderij en toverij, vijandschap, tweespalt, jaloezie en woede, gekonkel, geruzie en rivaliteit, 21 afgunst, bras- en slemppartijen, en nog meer van dat soort dingen. Ik herhaal de waarschuwing die ik u al eerder gaf: wie zich aan deze dingen overgeven, zullen geen deel hebben aan het koninkrijk van God.
Wie zich overgeeft aan hedonisme, ontheiligt zich en zal geen deel hebben aan het koninkrijk van God.
Gal 5:22-26 Kies voor heiliging
Dus kies voor heiliging:
22 Maar de vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, 23 zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Er is geen wet die daar iets tegen heeft.
Wees een christenhedonist
En nu wil ik jullie een geheim vertellen.
Verlang je niet naar liefde, meer dan naar instant seksuele bevrediging? Verlang je niet naar vriendelijkheid, meer dan naar het superieure lachje van de roddel? Verlang je niet naar vrede, meer dan naar de onrust van kopen-kopen-kopen? Verlang je niet meer naar vriendelijkheid, dan naar de afstand van respect? Als je kiest voor heiliging, kies je voor de vervulling van je echte verlangens.
Weet je wat de tweede vraag is van de Heidelberger Catechismus? Wat moet je weten om gelukkig te leven en te sterven? Iemand een suggestie voor een synoniem voor gelukkig willen leven? Een christen is een hedonist, maar dan anders.
John Piper heeft een boek uitgegeven, dat in de Engelstalige wereld enorm bekend is:
Desiring God. Het is inmiddels in het Nederlands uitgegeven en het heet:
Verlangen naar God – Meditaties van een christenhedonist. Recensies in Opbouw, CV Koers en het Reformatorisch Dagblad prijzen dit boek. Ik ga het binnenkort lezen.
Laat ik hier mee afsluiten:
24 Wie Christus Jezus toebehoort, heeft zijn eigen natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis geslagen. 25 Wanneer de Geest ons leven leidt, laten we dan ook de richting volgen die de Geest ons wijst.
Wees een christenhedonist.
Mag je ambities hebben?
Vorige week hebben we het gehad over ambities. Ik ben geëindigd met deze vraag: “Wat is jouw ambitie?” - of welk woord je er ook voor wilt gebruiken. Wat wil je bereiken en moeilijker, maar wel noodzakelijk: “Hoe kun je dat koppelen aan de opstanding van Christus?”
Je zou kunnen zeggen: “Christenhedonisme is de eerste voorwaarde voor een ambitie die zin heeft. Dat is de eerste keus. Het verlangen om God te leren kennen dat is voor iedere christen gelijk. Het verlangen om op Jezus te gaan lijken past bij ons allemaal.”
Ambitie is wat er na komt, dat is jouw unieke invulling, jouw bijdrage, jouw manier om geschiedenis te maken. Vandaag vertel ik daar twee dingen over die een beetje aan de zijlijn staan, maar die wel de kaders schetsen.
Eerst iets over het woord ambitie en daarna iets over teleurstelling.
Voorbeelden van de ambities van het Koninkrijk
Ik vroeg vorige week: is het woord ambitie wel een goed woord?
Voorbeeld: Abram
Abram geloofde, dat God tegen hem had gezegd: “Ik zal je tot een groot volk maken, ik zal je zegenen, ik zal je aanzien geven, een bron van zegen zul je zijn.” Dat is ambitie. God maakt mij tot een groot volk. Dat is misschien zelfs ambitieus, als je vijfenzeventig jaar oud bent en geen kinderen hebt. Maar, het gebeurde wel. En Paulus koppelt deze ambitie aan de opstanding: Er staat immers geschreven: ‘Ik heb je een vader van vele volken gemaakt.’ En Abraham is dit ten overstaan van God, op wie hij vertrouwde, die de doden levend maakt en in het leven roept wat niet bestaat.
Voorbeeld: Jozef
Wat droomde Jozef? De zon, de maan en elf sterren bogen zich voor hem neer. En het gebeurde. Maar eerst gooiden zijn broers hem in de put. Hij kwam er uit, maar eindigde daarna in de gevangenis. Daar werd hij vergeten. Hij werd zelfs vergeten door de schenker, twee jaar lang. Maar koning werd hij. Zijn familie boog voor hem en heel Egypte met hen.
Voorbeeld: Het steentje en het beeld
Koning Nebukadnezzar zag een reusachtig beeld, het was afschrikwekkend. Een gouden hoofd, zilveren borst en armen, bronzen buiken en lendenen, benen van ijzer en voeten deels van ijzer en leem. Toen zag Nebukadnezzar dat een klein steentje losraakte van de berg, een kiezelsteentje. Het rolde naar beneden en dat steentje verpulverde het hele beeld totaal: goud, zilver, brons, ijzer en leem. Er was niets meer van over. Het steentje werd een hoge berg die de hele aarde bedekte. Vanaf de tijd van Daniël tot en met de tijd van Jezus was het een ontzettend populaire droom onder de Joden. Realistisch? Ambitieus?
Voorbeeld: Het mosterdzaad
Jezus vertelt over een mosterdzaadje. Het is het kleinste zaadje, maar wanneer dit zaadje in de aarde valt en sterft wordt het de grootste boom van allemaal.
Voorbeeld: Jezus presenteert zich als Koning van de Joden, de wereld
Moet ik nog meer voorbeelden geven? Nog een dan. Jezus laat zich op een ezel Jeruzalem binnenrijden. Koning van de Joden – want wat had Zacharia gezegd:
9 Juich, Sion,
Jeruzalem, schreeuw het uit van vreugde!
Je koning is in aantocht,
bekleed met gerechtigheid en zege.
Nederig komt hij aanrijden op een ezel,
op een hengstveulen, het jong van een ezelin.
Koning van de Joden? Maar dat niet alleen:
10 Ik zal de strijdwagens uit Efraïm verjagen
en de paarden uit Jeruzalem;
de bogen worden gebroken.
Hij zal vrede stichten tussen de volken.
Zijn heerschappij strekt zich uit van zee tot zee,
van de Rivier tot de einden der aarde.
Een week later hangt er een bordje boven Jezus hoofd: “Koning van de Joden.”
Maar drie dagen later staat hij wel op. En weer een paar dagen later staan er voetstappen in strand van het meer van Tiberias. Koning van de Joden!
Bijbelse alternatieven voor het woord ambitie
Allemaal ambities, maar anders. Ambities verbonden met sterven en opstaan.
Moeten we dit wel ambitie noemen? Je kunt ook proberen een bijbels woord te gebruiken. En die woorden zijn er: ijver, enthousiasme, volkomen toewijding.
Geen bijbelse woorden wel een bijbelse methode
Maar ik pleit voor het woord ambitie, net zoals ik pleit voor het woord hedonisme. En dat heeft alles te maken met dit plaatje. Dit heeft namelijk alles met ga-kerk te maken. Het heeft alles te maken met vertalen.
Toen de Zoon mens werd, ging hij de wereld in. Hij ging naar zijn mensen toe. Hij sprak hun taal. Jezus sprak veel met ze over het Koninkrijk van God. Nu denk je misschien, dat deed Jezus omdat dat echt een bijbelwoord is. Dat is niet zo. De bijbel in die tijd was het Oude Testament. In het Oude Testament vindt je de uitdrukking Koninkrijk van God wel, maar niet zo vaak.
Er is waarschijnlijk een andere reden waarom Jezus juist die uitdrukking gebruikte. Rond de jaartelling en ook ervoor verschenen allerlei boeken en ideeën over Koninkrijk van God. Het was voor veel Joden het theologische modewoord van die tijd. Koninkrijk van God was een woord wat bij hun wereldbeeld paste. Daar sluit Jezus bij aan. Wat Jezus doet is, dat hij die uitdrukking oppakt en met nieuwe betekenis vult.
Er is nog een reden om aan te nemen, dat dit zo is. Behalve in de evangeliën kom je de uitdrukking Koninkrijk van God in de rest van het Nieuwe Testament weer weinig tegen. Paulus legt het goede nieuws aan de Korintiers bijvoorbeeld uit met de uitdrukking wijsheid. Ook dat is zo’n woord waarvan de Korintiers dachten dat ze begrepen wat Paulus bedoelde, totdat ze goed luisterden. Paulus bedoelt wijsheid, maar dan anders. En zo zou ik nog veel meer voorbeelden kunnen verzinnen. Denk nog maar eens aan Laodicea, het water, de ogenzalf, enzovoorts.
Woorden als ambitie en hedonisme zijn dus geen bijbelwoorden, maar het is wel een heel bijbelse manier om woorden en uitdrukkingen, zelfs gebouwen en rituelen op te pakken en er iets heel nieuws van te maken.
John Piper spreekt over christenhedonisme - dat maakt je nieuwsgierig; wat bedoelt hij? Hij pakt een woord wat onze samenleving karakteriseert en geeft er door de Geest een nieuwe vulling aan. Dat is vertalen.
Dit is iets om over na te denken. Je spreekt de taal van de mensen om je heen . Je gebruikt zelfs woorden die centraal staan in hun leven en je corrumpeert ze, heiligt ze van binnenuit. Dat is een interessante weg.
Teleurstelling
Dan het laatste woord, teleurstelling. Teleurstelling ligt natuurlijk op de loer wanneer je ambitie hebt. Zelfs wanneer je ambities gekoppeld zijn aan de opstanding - misschien loopt het allemaal wel anders dan jij had gehoopt.
Ik denk, dat veel mensen Adrian Plass wel kennen. Hij is bekend van
Het bezoek en
Het gewijde dagboek. Een boekje wat mij ook aanspreekt is
Groeipijnen. Je koopt het voor 1 penny exclusief verzendkosten op Amazon, maar mij heeft het erg aangesproken. Adrian vertelt erin over de diepe depressie waarin hij heeft gezeten, over zijn onzekerheid, zijn twijfel. Hij gaat op en neer. Tijdens een van zijn moeilijke perioden bezoekt hij Michael Harper, een man die hij nauwelijks kende.
Onzeker en niet op mijn gemak komt ik binnen. Maar Michael stelt me gerust. Neemt me mee naar zijn studeerkamer. Daar zitten we. We praten en aan het einde van het gesprek bidden we. Dan is het even stil en Michael zegt:
“De Heilige Geest laat me een beeld zien van een veld. Dat veld is jouw leven. Er komt een dag waarop het een grotere en mooiere weide wordt, maar op dit moment wordt -ie opgeruimd. Er liggen stenen en braamstruiken, er groeit onkruid en dat wordt allemaal opgeruimd en gewied en ontworteld om ruimte te maken voor goede dingen om die te laten groeien. Maar, ik moet je nog iets vertellen...”
“Ja,” dacht ik: “Vertel me alsjeblieft iets.”
“Er is niets dat tevergeefs was. Er is niets wat nutteloos is. Niets! De aarde onder al dat onkruid is vruchtbaar en vruchtbaarder dan het zou zijn geweest als al die dingen er niet zouden zijn geweest. Het wordt een schitterende weide.”
Ik ben dat verhaal nooit vergeten. Niets was tevergeefs. Niets is overtollig. Niets gaat verloren. Dat is Pasen. God zegent wat sterft.
1 Korinte 15 en teleurstelling
Wat heeft dit met 1 Korinte 15 te maken? Alles. Zoek nog een keer 1 Korinte 15 op:
1 Broeders en zusters, ik herinner u aan het evangelie dat ik u verkondigd heb, dat u ook hebt aangenomen, dat uw fundament is 2 en uw redding, als u tenminste vasthoudt aan de boodschap die ik u verkondigd heb. Anders bent u tevergeefs tot geloof gekomen.
Tevergeefs tot geloof gekomen... Maar door wie zijn de Korintiers tot geloof gekomen? Door Paulus. Hij heeft – vers 10 – harder gezwoegd dan alle andere apostelen. Hij stelt zich voor het evangelie – vers 30 – voortdurend bloot aan gevaren. Elke dag sterft hij opnieuw, zowaar als ik, zo schrijft hij, zo waar als ik dankzij Christus Jezus onze Heer, trots op jullie kan zijn. Paulus was een man met ambitie. De Heer had het zelf tegen hem gezegd:
“Ik ben aan je verschenen om je aan te stellen als mijn dienaar. Ik zal je beschermen tegen je eigen volk en tegen de heidenen, naar wie ik je uitzend om hun de ogen te openen, zodat ze zich van de duisternis naar het licht keren, en van de macht van Satan naar God.
Paulus heeft harder gezwoegd dan alle anderen, maar wat heeft hij in handen? Hij is ongewenst in Jeruzalem. Zijn kerkjes zijn klein en kwetsbaar. Korinte is verdeeld tot op het bot. Zijn eigen positie staat in Korinthe nota bene onder druk. “Is Paulus wel een echte apostel?” vragen ze zich af: “In zijn brieven doet hij wel gewichtig, maar zijn persoonlijk optreden is zwak en wat hij zegt heeft weinig te betekenen. Het heeft allemaal geen diepgang. Geef mij maar Apollos.” Wat is er overgebleven van Paulus zijn ambities?
Ook voor Paulus geldt daarom wat hij aan de mensen in Korinte zelf schrijft – vers 58 – kortom, geliefde broeders en zusters, wees standvastig en onwankelbaar en zet u altijd volledig in voor het werk van de Heer, in het besef dat door de Heer uw inspanningen nooit tevergeefs zijn.
Van teleurstelling naar voldoening
Zo geeft Pasen ook een nieuwe invulling aan het woord teleurstelling. Dat levert een nieuw woord op: voldoening. Niets gaat verloren. Het werk van de Heer is nooit tevergeefs, want hij is opgestaan.
Paulus zegt dat hij zich als vader heeft ingespannen, als een moeder heeft gegeven. Maar wat zag hij voor resultaten? Toch weet hij: in de Heer is het nooit tevergeefs. Uiteindelijk is er geen teleurstelling. Uiteindelijk is er voldoening.
De rups kan niet voorzien wat het verband is tussen wat hij nu eet en hoe hij er straks uit zal zien, maar de vlinder zal voldoening vinden, verzadiging, blijdschap.
Dit zijn de grootste woorden die een mens kan zeggen: God zal vrucht geven. God geeft leven, waar wij alleen sterven zien: in de opvoeding van onze kinderen, in de tijd en liefde die we geven aan mensen die alleen maar afwijzen, in onze ziekten, in onze zorgen. Hij geeft voldoening, nooit teleurstelling. En niets zal verloren gaan.
Samenvatting
Drie woorden:
- Hedonisme – dat is een woord voor je wil. Waar kies je voor. Staan we de Heilige Geest werkelijk toe om ons leven te veranderen. Kiezen we voor onze diepste verlangens of kiezen we voor de snelle hap. Eten en drinken omdat je morgen toch sterft? Of zet je je leven vandaag in omdat je morgen opstaat?
- Ambitie – dat is een woord voor je verstand. Ik wil zeker de denkers in onze gemeente uitdagen om goed te luisteren naar Gods woord en dat te vertalen naar onze tijd. Niet op een goedkope manier, maar op de diepzinnige manier van God zelf. Door de Heilige Geest mogen we die ambitie hebben, om dat woord dan maar te gebruiken.
- Voldoening – dat is een woord voor je gevoel. Soms is er niet veel nodig om in je hart geraakt te worden. Besef dat in de Heer uw inspanningen nooit tevergeefs zullen zijn.
