Dit is de laatste keer

Dit is de laatste keer in de serie Vergeven op Gods manier.

Geen einde want er is nog veel meer te zeggen

Dit is niet het einde want er is nog veel meer te zeggen en te vragen. Er is nog heel wat, wat mij bezig houdt. Bijvoorbeeld deze vragen:

Jezus vertelt over de koning die zijn dienaar vergeeft. Maar stel dat de dienaar de koning moet vergeven? Daarmee heb ik het niet over mensen, die God moeten vergeven. Ik bedoel simpelweg vergeven in een relatie waar degene die vergeving nodig heeft meer gezag of meer macht heeft dan degene die vergeving schenkt. Dus letterlijk: hoe vergeeft de knecht zijn baas, een kind zijn ouder. Hoe vrij is de knecht en hoe vrij het kind?

Hoe ga je om met patronen? Iemand heeft je huis afgebrand, dat is duidelijk. Die daad kun je vergeven. Maar, wat als iemand continu met z’n aansteker dreigt. Je bent er steeds op tijd bij, er gebeurt niets, maar toch.

Wat is het verschil tussen schuld en straf? Stal iemand in bijbelse tijden een schaap en werd het ontdekt, dan moest hij vijf schapen teruggeven. De schuld is één schaap, de straf vier schapen. Hoe zit dat? In het vervolg spreek ik hier wel consequent over schuld.

En zo is er nog veel meer te vragen en te vertellen.

Geen climax want de praktijk is de climax

Vanavond is het ook niet de climax. De climax van Vergeven op Gods manier moet niet hier gebeuren. De praktijk van je leven moet de climax zijn.

Ik hoop echt, dat waar we mee bezig zijn ook echt uitwerkt in je leven. Daar moet het gebeuren. Anders kan ik beter stoppen.

Begin klein voordat je met grote branden aan de slag gaat

Daarbij een tip van de brandweer.

Waar stuur je een beginnende brandweerman naar toe? Naar Hemel Hempstead? Of… naar een keukenbrand. Oftewel: begin klein voordat je met grote dingen aan de slag gaat.

Nog een tip: snel blussen voorkomt een grote brand. De eerste vonken doof je met een vaas water.

Jezus roept ons allemaal op om brandweerman te worden

Ik wil daar nog wel een vraag aan toe voegen: wie heeft in de praktijk ervaring met vergeven en verzoenen met anderen? Dat is inclusief keukenbrandjes en dat soort ongein. Jezus roept ons allemaal op om brandweerman te worden. Wie heeft ervaring?

Als je geen ervaring hebt, klopt het dan helemaal?

Als je geen ervaring hebt, mag je dan meepraten wanneer er echt iets gebeurt? Er komen momenten je iets groots ziet misgaan. Zeg maar Hemel Hemstead. Vind je dat je dan mag meepraten, als je zelf nog nooit een brand in je eigen leven hebt gehad of geblust?

De opzet

Niet het einde. Niet de climax. Wat dan wel vanavond? Eigenlijk zijn we natuurlijk al volop bezig: op naar de praktijk.

Maar ik wil meer. Een van mijn doelen toen ik met deze serie preken begon was dit: groeien in ons begrip van het kruis. Wanneer wij vergeven op Gods manier, begrijpen we ook beter hoe hij ons vergeeft. Dat wil vanmiddag op twee manieren laten zien.

1) Kun je mensen vergeven, die dat niet willen?

Één van de vragen die we hebben is deze: “Kun je mensen vergeven, die dat niet willen?” Ik hoop, dat het onderscheid tussen vergevingsgezindheid en vergeven je helpt een antwoord te vinden op deze vraag.

Je kunt je vijanden niet vergeven

Kun je mensen vergeven, die dat niet willen? Laat ik als antwoord beginnen met een stelling: je kunt je vijanden niet vergeven.

Dat willen je vijanden helemaal niet. Op het moment, dat mijn vijand vergeving wil, is hij mijn vijand niet meer. Dan wil hij het beste voor mij. Vergeven opent de weg naar verzoening, herstel van de relatie. Maar mijn vijand wil de relatie niet herstellen, hij wil mij kapotmaken.

Kun je iemand vergeven, die dat niet wil? Luister eens mee naar het volgende gedicht van Marsman.

Toen zei de man: ik ben moe;
vijand laat van mij af;
ik verweer mij niet meer;
ik lig nog maar wat en wacht af
of ik gehaald word vannacht.
en de priester: ik breng u den Heer.
maar hij met een laatsten slag
sloeg het kruisbeeld weg van zijn mond
en krijste: ga weg-
neem mijn laatst bezit mij niet af;
mijn zonden gaan mee in mijn graf.

Marsman schreef het in de ik persoon, maar daarmee moeten we de uitspraak niet meteen in zijn schoenen schuiven. Dit gedicht schroeft wel mijn keel bijna dicht. “Ik breng u de Heer.” Maar hij met een laatste slag sloeg het kruisbeeld weg van zijn mond en krijste: “Ga weg- neem mijn laatst bezit mij niet af; mijn zonden gaan mee in mijn graf.”

Je kunt je vijanden wel liefhebben

Je kunt je vijand niet vergeven. Je kunt hem wel liefhebben, vergevingsgezind zijn.

De bijbel is vol vergevingsgezindheid. Jezus bidt aan het kruis: “Vader, vergeef het hen, want zij weten niet wat ze doen.” Hij is zijn moordenaars vergevingsgezind. Hij gunt hen de vergeving van zijn Vader. Maar, dat moeten ze dan nog wel vragen.

Andere teksten hierover lees je in Romeinen 12 en Efeziërs 4. Zegen uw vervolgers; zegen hen, vervloek hen niet. Als je vijand honger heeft, geef hem dan te eten, als hij dorst heeft, geef hem dan te drinken. Dan stapelt u gloeiende kolen op zijn hoofd.’ Dat is vergevingsgezindheid: je vijanden liefhebben.

Maar, hoe lief je hem ook hebt, zolang je vijand zich niet bekeert, draagt hij zijn schuld.

Pas als hij zich omdraait verandert alles radicaal

Pas als hij zich radicaal omdraait, komt hij voor de slagboom van de vergeving en de weg naar verzoening. Dan is hij ook niet langer vijand, maar de ander, je naaste en wie weet: je broeder of zuster

Zo gaat het ook tussen ons en God

Als ik het goed begrijp, gaat ook zo tussen onze God en ons.

God is ons vergevingsgezind, hij heeft ons lief. Denk aan wat Jezus zegt: “Want God had de wereld zo lief dat hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.” Dit is Gods aanbod.

Maar, zolang wij zijn liefde niet ontvangen, blijft de breuk. Zolang wij God negeren, blijven wij vijanden. Johannes de Doper zegt in hetzelfde hoofdstuk: “Wie in de Zoon gelooft heeft eeuwig leven, wie de Zoon niet wil gehoorzamen zal dat leven niet kennen; integendeel, Gods toorn blijft op hem rusten.”

God is ons vergevingsgezind, maar dat betekent niet automatisch dat wij zijn vergeven. De Heer zegt: “Draai je om. Wees geen vijand meer. Kom naar mij toe. Ontvang mijn liefde, mijn vergeving. Laat je met mij verzoenen.”

2) Vergeving schenken betekent zelf het verlies dragen

Dan een tweede punt, waarop we het kruis beter kunnen begrijpen. Laat ik opnieuw beginnen met een vraag: “Hoort bij vergeving vragen ook schuld "betalen"?”

Wanneer ik een tientje heb gestolen, spijt krijg en vergeving vraag… “Hoort bij vergeving vragen ook schuld "betalen"?” Ja, natuurlijk geef ik die 10 euro terug. Daaruit blijkt juist, dat ik me heb omgedraaid.

Maar de werkelijkheid is veel complexer dan dit eerste principe. Hoort bij vergeving vragen ook schuld "betalen"?

Ja, maar… soms is de schuld te groot. Denk aan de gelijkenis van die knecht met die astronomische schuld.

Ja, maar… veel schuld is niet economisch. Hoe vergoed je een roddel of een kwetsende opmerking? Hoe vergoed je de verloren jaren, de nachtmerries en de angsten, het huwelijk wat kapot ging, het…

Ja, maar… soms ben juist ik de verkeerde persoon om de schuld te vergoeden.

Vergeving schenken betekent soms, nee ik denk zelfs heel vaak: zelf het verlies dragen.

Hier zit de diepe pijn: het slachtoffer draagt de schuld van de dader. Begrijp die zin goed. Het gaat niet om verantwoordelijkheid, het gaat om de gevolgen. En de zwaarste schuld die je als slachtoffer kunt dragen is dat je eigen leven van je afgenomen wordt. Het slachtoffer draagt de gevolgen, omdat het niet anders kan.

Vergeven is dit: het slachtoffer draagt de schuld van de dader en rekent die de dader niet meer toe.

En nu gaan we naar Jezus toe, naar Golgotha

En nu gaan we opnieuw naar Jezus toe, naar Golgotha. Want Jezus is goed nieuws voor daders en slachtoffers. Wat heeft Jezus op Golgotha gedragen?

Jezus draagt de schuld van de zondaar

Ben jij dader? Wanneer je zondigt tegen God of tegen mensen, maak je schuld bij hem. Hij is de Schepper. Wanneer je spijt hebt, moet je dan je schuld betalen? Ja. Ja, dat zou wel moeten.

Ja, maar we hebben gezien: dat kun je lang niet altijd. Zeker niet bij God. Hoe vergoed je slapeloze nachten, misvormingen, wellust, scheldpartijen, aanranding en verkrachting, haat, boosheid, dronken buien, moord… De grootste schuld die wij uiteindelijk kunnen maken is de dood.

Terugbetalen aan de Schepper? Dat zou betekenen: vergeven maar gestorven.

Die schuld heeft hij dus zelf gedragen in de dood van Jezus. Vergeven is dit: Jezus draagt jouw schuld en rekent jou die niet meer toe. Dus je bent vrij. Wanneer God je vrijspreekt, ben je totaal vrij. Geen schuld.

Jezus draagt de schuld van het slachtoffer

Goed nieuws voor daders en slachtoffers.

Ik zei: het slachtoffer draagt de schuld van de dader. Hoeveel spijt de dader ook heeft, hij kan het niet overnemen of terugbetalen. Wanneer jij slachtoffer bent, welke schulden draag jij?

Jezus kan het van je overnemen. De zwaarste schuld die je kunt dragen, is dat je leven je wordt afgenomen. Jezus is gestorven. Hij heeft de ultieme gevolgen al gedragen. Hij is gestorven.

Gestorven, maar hij bleef niet dood. Hij stond op. Hij leeft. Jezus draagt de schuld van het slachtoffer betekent: je zult leven. Hij draagt mee en uiteindelijk neemt hij het van je over. Zijn dood is jouw dood. Zijn leven wordt jouw leven.

Amen