Vergeven op Gods manier - Meer genade dan verwacht

Ik ga een aantal preken houden rond het thema “Vergeven op Gods manier -Meer genade dan verwacht.” Samen leren hoe God vergeeft en samen leren op dezelfde manier te vergeven.

Vergeven op Gods manier. Drie doelen:

Wanneer we samen leren op Gods manier te vergeven, begrijpen we het kruis beter.

Sommige mensen kunnen het heel snel zeggen: “Jezus is voor mijn zonden gestorven.” Maar wat is jouw zonde nu eigenlijk? En waarom moest Jezus voor jou sterven?

Wanneer je door hebt wat er met jou gebeurt wanneer jij iemand vergeeft, snap je ook wat beter wat Jezus aan het kruis heeft gedaan. Waarom hij moest sterven.

Wanneer je dat weet, ga je hem aanbidden. Wanneer we samen leren op Gods manier te vergeven, zullen we Jezus meer aanbidden.

Als laatste: wanneer we zien hoe God vergeeft, kunnen wij door de kracht van de Heilige Geest hetzelfde proberen te doen. Hij woont in ons. Hij heeft alle macht. Dan kunnen we elkaar vergeven, zoals God ons in Christus heeft vergeven. De liefde voor elkaar kan dan alleen maar groeien.
Er zijn vragen genoeg rond vergeven

Stel, je vriendje heeft gezoend met een ander en je komt erachter. Stel, hij vraagt om vergeving. Zou je dat doen? En stel, je vergeeft hem, betekent dat dan ook dat je verkering weer automatisch aan is?

Als je iemand vergeeft, betekent het dan ook meteen dat het dan weer helemaal goed is?

En stel, iemand wil helemaal niet vergeven worden… “Ik deed het expres en ik wilde het. Ik wilde jou pakken.” – of hij woont in Den Bosch en je komt hem nooit meer tegen… Kun je mensen vergeven, zonder dat ze dat zelf weten? Kun je mensen vergeven, die dat niet willen? En als jij het wel zou willen?

Je hoort ook wel eens dit: “Ik kan het mezelf niet vergeven, dat ik toen de deur voor hem heb dichtgegooid.” Maar kan dat wel: jezelf vergeven? Wat is dat?

Wat gebeurt er eigenlijk wanneer je vergeeft? Wat is dat eigenlijk: vergeven?

Vergeven is ingewikkeld. Er zijn allerlei haken en ogen. Het gaat ons bijna iedereen persoonlijk aan. Ik heb al een aantal mensen vertelt, dat deze serie er aan zat te komen. Ze hadden allemaal vragen, goede opmerkingen, terechte waarschuwingen.

Kortom: het is een goed onderwerp. Praktisch. Belangrijk voor iedereen.

Hoe we het thema aanpakken

Hoe gaan we het aanpakken? Vanochtend ga ik eerst een aantal dingen vooraf zeggen. Nog niet heel praktisch, maar wel dingen om over na te denken. Ik sluit af met een eerste omschrijving, van wat vergeven op Gods manier is.

Vanmiddag wil ik meteen een eerste handvat bieden. Ik vind het goed om dingen snel handen en voeten te geven. Het is niet meteen het logische vervolg op vanochtend. Het is wel praktisch; de moeite van het proberen waard.

In de komende weken erna komt dit thema regelmatig terug. Jullie begrijpen, dat ik nog niet al die preken van de komende weken klaar heb. Ik weet dus nog niet precies waar het op uitloopt. Tegelijkertijd is dit ook een uitnodiging om te reageren met je vragen en je inzichten.

Vanochtend dus wat voorafjes en een eerste omschrijving. Vanmiddag iets praktisch en vervolgens gaan we de komende tijd hiermee verder.

Vooraf 1: verschuiving van dader naar slachtoffer

Het eerste voorafje is dit. Het valt mij op, dat we in de loop van de jaren anders zijn gaan zingen en praten over mensen en God.

Vroeger was elk mens schuldig. Je stond altijd in het krijt bij God en bij anderen. Zelfs als je het niet wist. Na afloop van de meest harmonieuze en geestelijke vergaderingen baden mensen altijd om vergeving van wat verkeerd was – en misschien doen sommigen het nog.

God was de God die je genadig vrijsprak.

Jij was dader. Je had alleen plichten. Je moest God om vergeving vragen. Je moest anderen vergeving schenken. Die uitspraak kan nog net, maar deze is over de rand: je bent anderen vergeving verschuldigd. Ze hebben recht op genade.

Wanneer we over God en ons spraken, gebruikten we allerlei woorden uit de rechtspraak. God is een rechter die ons rechtvaardig oordeelt, maar vrijspreekt door de Heer Jezus, die de straf voor ons gedragen heeft.

Tegenwoordig zijn we niet meer schuldig. We zijn verwond. Ik zet het een beetje zwart-wit neer.

Er is veel nadruk op genezing, heling, inner healing. Het valt op in de liederen die je zingt. “U bent de herder die mijn ziel geneest.” Of “Heel je hart, al je pijn is bij hem bekend.” Enzovoorts. Let er maar eens op. God is vooral degene die geneest.

We zijn verwond en daarom niet langer dader, maar slachtoffer.

Hier geen juridische, maar medische of soms psychotherapeutische taal. Jezus is onze Heelmeester, die onze wonden verbindt en geneest.

Vooraf 1: zie het onderscheid en luister naar Gods woord

Is vroeger beter dan nu? Zijn kerken waar je vooral slachtoffer bent beter, dan gemeenten waar je voornamelijk schuldig bent?

Belangrijk is, dat je het onderscheid ziet tussen die twee manieren om over God en jou te spreken.

Belangrijk is ook dat je ziet, dat wij beiden zijn: dader en slachtoffer. We zijn niet alleen puur slecht – dan zouden we net als de duivel zijn. De duivel heeft ons juist erin geluisd. We zijn niet ook alleen slachtoffer, want we zijn ook verantwoordelijk.

Je bent niet zoals God je bedoeld had, daar ben je deels zelf en deels zijn anderen daar voor verantwoordelijk. De verhouding is bij iedereen anders. De bijbel heeft een mooi woord voor iemand die tegelijkertijd dader en slachtoffer is: zondaar.

Vroeger en nu. Dat is zwart-wit, maar je ziet deze beweging wel. Juist omdat die beweging er is, willen sommige mensen als het gaat om vergeving hard roepen: “Gaan we dan terug naar vroeger, naar enkel dat juridische?”

Nee, dat gaan we niet. Je moet wel het onderscheid zien en willen luisteren naar God en leven vanuit zijn kracht. Wanneer we op een goede manier gaan praten over vergeving zul je zien dat ze allebei aan bod komen.

Vooraf 2: heldere omschrijvingen

Dan het tweede voorafje. Wanneer we samen praten over vergeven, moeten we op z’n minst samen hetzelfde bedoelen. Ik probeer woorden die ik gebruik helder en kort te omschrijven.

Ik probeer de omschrijvingen te toetsen aan de bijbel. Dat klinkt overbodig, maar is het niet. Wanneer je boeken leest over vergeving kunnen mensen iets anders bedoelen, dan wat de bijbel daarmee bedoelt.

Met toetsen bedoel ik ook dit. De bijbel is geen handboek met een hoofdstuk over vergeving. De bijbel gaat altijd over God en mensen in actie.

Helder en kort is vaak een beetje ongenuanceerd. Dat moet dan maar om mee te beginnen.

Vooraf 3: eerst het “gewone” leven, daarna de extremen

Het laatste voorafje.

Ik ga vergeven uitleggen vanuit het gewone leven, vandaar uit kunnen we altijd naar de extremen gaan.

Je kunt wel beginnen met vergeving en Zuid-Afrika, vergeving en Srebrenica, maar voor wie van ons is dat weggelegd? Eerst huis-tuin-en-keuken vergeven, daarna misschien de echt moeilijke dingen.

Wat is vergeven – een werkdefinitie

Nu dan het slot van vanochtend. Wat is vergeven op Gods manier?

Wie herinnert zich de grijze zegels nog? Dan weet je dit misschien ook nog: Vergeven is een ander zijn schuld bij jou kwijtschelden. Jezus leert ons om te bidden: “Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij hebben vergeven wie ons iets schuldig was.”

Jezus gebruikt “economische” woorden – schuld, kwijtschelden. Het goede van die woorden is, dat je “als slachtoffer” juist een recht hebt. Jij bent eiser: “Ik heb nog wat van je tegoed. Ik kan bij God mijn recht halen.” Als jou onrecht is aangedaan, weet dat er een Rechter is waarop jij je mag beroepen. Hij zal jou recht doen. In veel Psalmen hoor je dat ook terug: God doe mij recht.

Vervolgens: Vergeven kent twee partijen; de een schenkt, de ander ontvangt vergeving. God biedt ons vergeving aan. Hij zegt: vertrouw op de Heer Jezus en je hebt eeuwig leven. Maar, we moeten dat aanbod wel aanpakken. Wanneer je niet op zijn aanbod ingaat, blijft jouw schuld.

Bij ons net zo. Vergeven is: jij biedt vergeving aan en de ander ontvangt.

Klinkt logisch? Misschien, maar dan moeten we nog wel op een paar vragen in gaan. Kun je mensen vergeven, die niet willen? Want die willen niet aanpakken. Kun je mensen vergeven, zonder dat ze er bij zijn?

Als derde: Vergeven is goed voor de ander. Waarom biedt God ons vergeving aan? Waarom biedt God ons eeuwig leven aan? Omdat hij er zelf beter van wordt? Nee, omdat hij de wereld liefheeft. Om ons er beter van te laten worden. Hij betaalde de prijs. Het kostte hem zijn Zoon. Hij houdt van jou. Hij heeft jou op het oog.

Als laatste: Vergeven is de ander beloven: “Ik kom niet meer op je schuld terug.” God belooft niet, dat hij onze schulden vergeet. Wij kunnen ook niet beloven, dat we dingen vergeten.
God belooft wel: “Ik breng je schuld nooit meer ter sprake. Niet bij jou. Niet bij anderen. Niet bij mezelf.”

Samenvatting

God belooft je: “Ik breng je schuld nooit meer ter sprake. Niet bij jou. Niet bij anderen. Niet bij mezelf.” Wil je dat? Wanneer je dat aanpakt, weet je wat het is: vergeven. God heeft mij vergeven.

We zullen alle vier de aspecten van vergeven op Gods manier de komende weken nog wel eens langs lopen. Maar vergeving biedt God ook nu aan.

Amen