Inleiding

Ik begin met een wat technische inleiding. Ik vertel ook al vast, dat we veel bijbel gaan lezen, dus het is goed om die er bij te pakken. Het is dus hard werken. Een geluk: op de eerste tekst na is alles uit Jesaja.

Verwachting: de volken komen naar Jeruzalem

Rond het begin van de jaartelling leefde een sterke verwachting: de tijd komt, dat de volken naar Jeruzalem trekken, naar de tempel, om daar de Levende God te aanbidden. De tijd komt, dat zij zullen komen.

Dat is ook Gods plan

God zelf had die verwachting gegeven.

In Psalm 87 bijvoorbeeld, daar zegt de HEER:

4 ‘Ik noem Rahab en Babel mijn getrouwen.
Filistea, Tyrus en Nubië
zijn allen hier geboren.’
5 Met recht kan men van Sion zeggen:
‘Welk volk ook, het is hier geboren,
de Allerhoogste houdt Sion in stand.’

6 Bij de namen van de volken schrijft de HEER:
‘Dit volk is hier geboren.’ sela
7 En dansend zingen zij:
‘Mijn bronnen zijn alleen in u.’

Of denk aan Jesaja 2:

2 Eens zal de dag komen dat de berg
met de tempel van de HEER rotsvast zal staan,
verheven boven de heuvels, hoger dan alle bergen.
Alle volken zullen daar samenstromen,
3 machtige naties zullen zeggen:
‘Laten we optrekken naar de berg van de HEER,
naar de tempel van Jakobs God.
Hij zal ons onderrichten, ons de weg wijzen,
en wij zullen zijn paden bewandelen.’
En dat zijn nog maar twee van de vele teksten.

De tijd komt. Laat ik die verwachting nog meer kwalificeren: Gods tijd komt, dat de volken komen naar het nieuwe Jeruzalem van God.

De verwachting van de discipelen: die tijd is nu aangebroken

De verwachting van de leerlingen van Jezus was nog sterker: “Die tijd is aangebroken. Het kan nooit meer lang meer duren, en dan komt de beweging op gang. Wij leven in de laatste dagen van de tijd.”

Hun argumenten? Alleen al deze twee: “Die jongen uit Naïn stond op uit de doden, daarna Lazarus en nu Jezus zelf. De tijd dat mensen opstaan uit de doden is begonnen. Dat noemen de profeten eindtijd. Kijk wat Jezus doet. Luister wat hij zegt. Wie anders is de Zoon van David, dan Jezus. Wanneer hij komt, dat noemen de profeten de laatste dagen.”

“Dus nu is ook de tijd aangebroken, dat de volken op weg zullen gaan.” Daarom vragen ze aan Jezus na zijn opstanding: “Heer, gaat u dan binnen afzienbare tijd het koningschap over Israël herstellen?”

De uitdaging van de laatste fase van Koninkrijk Komt

Ze hebben gelijk. Die tijd is aangebroken. De volken naar Jeruzalem, dat is een beweging naar het midden. Dat is een centripetale beweging.

Daarmee is ook de uitdaging gegeven: “Waarom zouden de volken op weg gaan? Hoe weten ze, dat er een nieuw Jeruzalem komt dat van God is?”

Jezus zegt tot zijn leerlingen: “Jullie gaan eerst uit Jeruzalem naar Judea en Samaria en tot aan de uiteinden van de aarde. Hoe anders zullen de volken weten, dat er een nieuw Jeruzalem komt? Hoe anders zullen ze het weten, dan dat wanneer jullie ze het vertellen?”

Eerst centrifugaal vanuit Jeruzalem tot aan het einde van de aarde op zoek naar nieuwe inwoners die komen naar het nieuwe Jeruzalem dat van God komt. Centrifugaal gaat aan centripetaal vooraf.

Voor wie het wat zegt: dit is de uitdaging van de laatste fase van Koninkrijk Komt.
 
Opzet

Tot zover deze inleiding. Nu de vragen:

• Waar vond Jezus deze uitdaging in het Oude Testament?
• Wat heeft hij maken met de tempelreiniging en met tucht? De aanleiding voor vanochtend lag immers bij 1 Korinte 5 en in Jezus, die alle rovers de tempel uitjoeg.

Gods plan om te gaan vind je onder andere in Jesaja 53-66. Wat ik ga doen, is jullie in grote stappen door die hoofdstukken heen loodsen.

Ik hoop, dat je ontdekt, dat Gods Woord mensen niet alleen inzicht geeft in zijn plan. Juist deze hoofdstukken hebben mensen ongekend missionaire ijver gegeven. Ik wijs daarom op mensen aan die echt gegrepen werden door Gods beloften. Mensen die werden gedreven door de ijver voor Gods huis.

Jezus motiveerde zijn tempelreiniging met Jesaja 56. Dat hoofdstuk staat midden tussen Jesaja 53-66 in. Alleen al daardoor kent het dezelfde drive en motivatie als dat hele stuk.

Maar, aan het einde van de preek wil ik ook nog duidelijk maken, dat de tempelreiniging op zich al missionair is.
 
Jezus en Jesaja 53

Missionair geïnspireerd door Jesaja 53-66. De eerste en allergrootste was en is onze Heer zelf. Jesaja 53 was voor hem geschreven.

Luister of lees mee: Jesaja 53:5. Ik dacht pas, misschien moet ik een lijstje maken met hoofdstukken uit de bijbel die je gelezen moet hebben. Op dat lijstje ontbreekt Jesaja 53 zeker niet.

Om onze zonden werd hij doorboord,
om onze wandaden gebroken.
Voor ons welzijn werd hij getuchtigd,
zijn striemen brachten ons genezing.

400 jaar voor Jezus’ lijden en sterven, stond dit al op papier. Maar, er zit ook een enorm missionaire ondertoon in dit hoofdstuk. Lees mee vanaf vers 10:

10 Maar de HEER wilde hem breken, hij maakte hem ziek.
Hij offerde zijn leven voor hun schuld,
om zijn nageslacht te zien en lang te leven.
En door zijn toedoen slaagde wat de HEER wilde.
11 Na het lijden dat hij moest doorstaan,
zag hij het licht en werd met kennis verzadigd.

Mijn rechtvaardige dienaar verschaft velen recht,
hij neemt hun wandaden op zich.
12 Daarom ken ik hem een plaats toe onder velen
en zal hij met machtigen delen in de buit,
omdat hij zijn leven prijsgaf aan de dood
en zich tot de zondaars liet rekenen.
Hij droeg echter de schuld van velen
en nam het voor zondaars op.

Met Jesaja 53 spoort de Heilige Geest Jezus aan om zijn Vader te gehoorzamen. Met Jesaja 53 belooft hij nageslacht, buit, opbrengst.

Jesaja 53 en de Moraviërs

De Moraviërs aan het begin van de 18e eeuw pikten dat op. Hun motto was afkomstig uit Jesaja 53: “De beloning van het Lam winnen voor zijn lijden.”

De Moraviërs gaven er hun leven voor. Ze vertrokken in 1733 naar Groenland. In Amerika werkten ze onder slaven en Indianen. In 1738 vertrok Georg Dähne naar Suriname. Hij woonde twee jaar alleen in een hut in het bos, omgeven door wilde beesten en nog gevaarlijkere mensen. Pas na zes jaar zag hij een eerste bekeerling, een oude vrouw die hij mocht dopen.
 
Jesaja 54 en Carey

William Carey werd gedreven door Jesaja 54. De waarmee hij in 1792 zijn naar binnen gekeerde hypercalvinistische gemeenschap openbrak had als tekst Jesaja 54. <bullet>

Ik citeer de tekst in de Statenvertaling, die is uit dezelfde tijd als de King James, de vertaling die Carey zal hebben gebruikt. Ik doe dat ook, omdat deze vertaling weergeeft wat Carey motiveerde.

1 Zing vrolijk, gij onvruchtbare, die niet gebaard hebt! maak geschal met vrolijk gezang, en juich, die geen barensnood gehad hebt! want de kinderen der eenzame zijn meer, dan de kinderen der getrouwde, zegt de HEERE.
2 Maak de plaats uwer tenten wijd, en dat men de gordijnen uwer woningen uitbreide, verhinder het niet; maak uw koorden lang, en steek uw pinnen vast in.
3 Want gij zult uitbreken ter rechter- en ter linkerhand; en uw zaad zal de heidenen erven, en zij zullen de verwoeste steden doen bewonen.

Wie ander dan Jeruzalem is die vrouw waarover Jesaja spreekt? Wie anders zullen in haar tent komen, dan de heidenen? De heidenen zijn het erfdeel van Jeruzalem. Dat is de grote belofte van God. Laten we grote dingen doen voor God, die ons grote dingen belooft.

Carey vertrok naar India om het goede nieuws te vertellen. Tegen de wil van de Engelse overheid.

Carey drukte de grote Indiase epen. Hij wist dat Indiërs eens deze schatten in Jeruzalem zouden brengen.

Carey streed meer dan twintig jaar voor de afschaffing van sati, de gewoonte om weduwen te verbranden met hun overleden echtgenoot. De Engelsen wilden er niet aan, ze wilden zich niet mengen in lokale gebruiken. De Brahmanen wilden er niet aan: het was een religieuze gewoonte. Daar had het niets mee te maken. Een weduwe was kostbaar voor haar eigen familie. Opnieuw uithuwelijken zou weer een bruidschat kosten en wie zou haar willen hebben. Voor haar schoonfamilie was ze waardeloos, maar de bruidschat was mooi meegenomen. Verbranden was een mooie oplossing Carey bleef strijden en sati werd in 1829 verboden.

God heeft ons man en vrouw gemaakt, beiden naar zijn beeld. Beiden mogen verschijnen in het nieuwe Jeruzalem.
 
Jesaja 56 en Johannes de Doper

En dan Jesaja 56. Vers 1:

Dit zegt de HEER: Handel rechtvaardig, handhaaf het recht; de redding die ik breng is nabij.

Moet je dan niet denken aan Johannes de Doper? Niet? Luister hoe Matteüs de boodschap van Johannes samenvat: “Kom tot inkeer, want het koninkrijk van de hemel is nabij!”

Wanneer het over ijver gaat, dan kun je toch niet om Johannes heen. In de woestijn. Duidelijk. Hij zette heel zijn leven in.

Jesaja 56 en Jezus

“Kom tot inkeer, want het koninkrijk van de hemel is nabij!” Dat was ook de boodschap van Jezus.

Luister ook naar vers 2 van Jesaja 56:

Gelukkig de mens die zo handelt, het mensenkind dat hieraan vasthoudt; hij neemt de sabbat in acht en ontwijdt hem niet, hij weerhoudt zijn hand van het kwaad.

Gelukkig de mens, moet je dan niet denken aan de Bergrede, aan de Zaligsprekingen? Gelukkig de mens die zo handelt. Zoals Jezus zegt: “Ik ben niet gekomen om de Wet en de Profeten af te schaffen. Ik ben gekomen om ze te vervullen.”

En dan nog vers 6:

Mijn tempel zal heten ‘Huis van gebed voor alle volken.’

Dat dreef Jezus.
 
Jesaja 56 en Lucas

Johannes en Jezus lazen Jesaja 56. Lukas ook. Lees mee vanaf vers 3:

En laat de eunuch niet zeggen:
‘Ik ben maar een dorre boom.’
4 Want dit zegt de HEER:
De eunuch die mijn sabbat in acht neemt,
die keuzes maakt naar mijn wil,
die vasthoudt aan mijn verbond,
5 hem geef ik iets beters dan zonen en dochters:
een gedenkteken en een naam in mijn tempel
en binnen de muren van mijn stad.
Ik geef hem een eeuwige naam,
een naam die onvergankelijk is.

Ik moet denken aan Handelingen 8. Filippus die een hoveling uit Ethiopiër doopt. Een hoveling – een eunuch dus. Een hoveling die in Jeruzalem een rol van Jesaja had gekocht. Hij las nota bene Jesaja 53 toen de Geest Filippus naar hem toe stuurde.

Zal –ie niet verder hebben gelezen na zijn doop? Dan kwam hij dus in Jesaja 56 terecht. Dat hoofdstuk ging over hem. Hij was een eunuch. Hij had geen kans op kinderen. God belooft: “Ik geef je iets beters. Ik geef je geen kinderen die je herinneren. Ik herinner jou zelf. Ik geef jou een plaats in mijn stad.”
 
Jesaja 66 en Paulus

Tot slot Paulus en Jesaja 66. Bij Paulus komen de beweging naar buiten – centrifugaal  – en de beweging naar binnen – centripetaal – samen. Paulus reisde naar de einden van de wereld. Hij kwam ook telkens terug naar Jeruzalem. Vaak had hij dan mensen bij zich, niet-Joden, heidenen. Eigenlijk presenteerde hij ze in die stad als eerstelingen.

De tekst waar je dat ook ziet gebeuren is Jesaja 66. Ik lees vanaf de tweede helft van vers 18:

De tijd is gekomen om alle landen en volken bijeen te brengen. Ze zullen komen en mijn luister zien. 19 Ik zal onder hen een teken verrichten: sommigen zal ik sparen en naar vreemde volken sturen – naar Tarsis, Pul en Lydië, volken van boogschutters, naar Tubal en Griekenland, naar de verste eilanden, waar mijn faam nog niet is doorgedrongen en mijn luister nog niet is gezien – en zij zullen mijn majesteit tegenover al deze volken verkondigen. 20 Uit alle volken zullen zij jullie ballingen terugbrengen – zegt de HEER –, met paarden en wagens, met overhuifde wagens, op muildieren en kamelen, naar mijn heilige berg, naar Jeruzalem, als een offer voor de HEER, net zoals de Israëlieten hun offers in rein vaatwerk naar de tempel van de HEER brengen. 21 Zelfs zal ik sommigen van hen aanstellen als priester of Leviet – zegt de HEER.
 

Jezus’ tempelreiniging heeft een missionaire drive

De tempelreiniging door Jezus heeft een enorm missionaire drive. Ik hoop, dat jullie vanochtend iets daarvan hebben gezien.

Als eerste door te zien binnen welke context zijn optreden staat: De tijd is aangebroken, dat de volken komen naar het nieuwe Jeruzalem dat van God komt.

Waarom komen ze? Omdat anderen eerst uit Jeruzalem naar buiten gingen om te nodigen.

Gods Woord spoorde de mensen daar toe aan, vooral Jesaja 53-66. Johannes de Doper, Jezus, de apostelen, mensen als Filippus en Paulus. Ook in de kerkgeschiedenis worden telkens mensen gegrepen door deze hoofdstukken. Mensen die ijveren voor Gods huis. Mensen die vertellen over Gods gastvrijheid.

Wij leven in dezelfde tijd als de apostelen. De kerk als geheel heeft dus dezelfde opdracht: “Ga naar buiten om uit te nodigen.”

Wat vertel je dan? Wat laat je dan zien? Gods gastvrijheid.

Vanwege Gods gastvrijheid houden wij de tempel schoon

Vanwege je gastvrijheid houd je jezelf schoon. Vanwege je gastvrijheid houd je je huis schoon. Maar, sommige mensen draaien het om: vanwege hun properheid houden ze gasten buiten.

Soms gaat het ook zo in de kerk: “Laten we de vreemdelingen maar buiten staan, want we moeten Gods tempel schoonhouden.” Maar begrijp: we houden de tempel juist schoon, zodat we buitenstaanders kunnen verwelkomen.

Amen