Nog een overeenkomst: het kanaal van Korinthe

Weet je het nog? De overeenkomsten tussen Kenchreeën en Maassluis:

• Kenchreeën lag in de buurt van Korinte, zoals Maassluis in de buurt van Rotterdam ligt. Korinte was namelijk ook een grote havenstad.
• En net als Rotterdam lag Korinte niet direct aan het water. Korinte had twee havenwijken of –steden; Kenchreeën in het oosten en Lechaeum in het westen. Vanaf de zee kwam je dus eerst in Kenchreeën. Dus net zoiets als Maassluis; eerste stad aan de Nieuwe Waterweg.

Het gebeurde in de oudheid zelfs, dat kleine schepen over land van het ene water naar het andere water werden gesleept. Dat is natuurlijk een heel gedoe. Daarom is er in de 19e eeuw een kanaal gegraven tussen die twee zeeën. Op de satellietfoto zie je het kanaal lopen. Dat is dus nog een overeenkomst: Maassluis en het Kenchreeën van nu liggen beiden aan een kanaal of gekanaliseerde rivier.

Vorige keer: Jezus Christus onze Heer stond centraal

Daarna hebben we het begin van Paulus’ brief gelezen. Paulus dankte God daar niet voor de liefde die bij hen was. Die ontbrak. Hij dankte wel voor alle cadeautjes die de Heilige Geest had gegeven. Het middelpunt van zijn gebed was Jezus Christus onze Heer. Negenmaal noemde hij die naam.
 
Nu verder: Paulus roept in zijn naam op eensgezind te zijn

Vanochtend lezen we verder. Broers en zussen, in de naam van onze Heer Jezus Christus roep ik u op om allen eensgezind te zijn. Meteen die naam weer.

Eensgezindheid, dit onderwerp houdt Paulus behoorlijk bezig. Tot en met het einde van hoofdstuk vier gaat hier over. Blijkbaar vindt Paulus het heel belangrijk. Omdat het zo’n lang gedeelte is, kan ik vanochtend niet alle aspecten naar voren laten komen.

Waarom? Het kruis is struikelblok en kracht tot behoud

Maar, wel een eerste aspect. Dat aspect heeft ook weer alles met onze Heer te maken. Paulus zegt: “De gekruisigde Christus is beiden: Gods struikelblok en Gods kracht tot behoud.”

Opzet: in grote lijnen de tekst volgen

Ik volg in grote lijnen de tekst vanaf vers 10 tot en met vers 25. Zo wil ik jullie duidelijk maken wat hij hiermee bedoelt: de gekruisigde Christus is beiden: Gods struikelblok en Gods kracht tot behoud.

Paulus roept op: “Wees eenstemmig, niet meerstemmig.”

Paulus vraagt de mensen in Korinte dus eensgezind te zijn. Hij roept ze op: “Zeg allemaal hetzelfde, want nu zeggen jullie stuk voor stuk iets anders. De een zegt: ‘Ik ben van Paulus.’ De ander: ‘Ik van Apollos.’ Een derde: ‘Ik van Kefas.’ En weer een ander: ‘Ik van Christus.’ ”

Vier bekenden op rij:

1. Paulus die de gemeente heeft gesticht.
2. Apollos, die ook een tijd in Korinte is geweest. Dat lees je in Handelingen 19. Apollos, een goed ontwikkelde man, die zorgvuldig de bijbel kon uitleggen.
3. Dan Kefas, dat is Aramees voor Petrus. Paulus noemt Petrus meestal bij die naam: Kefas. Of Petrus in Korinte is geweest weten we niet. Hij was wel een bekende, want ze weten dat Petrus gewend was zijn vrouw mee te nemen op reis. Dat lees je verderop in deze brief.
4. Tot slot Christus.

Paulus zegt: “‘Ik ben van Paulus.’ ‘Ik van Apollos. ‘Ik van Kefas.’ ‘Ik van Christus.’ Da’s meerstemmig. Wees eenstemmig.”
 
Want ieder in Korinte had zijn eigen favoriet

Het is niet zo, dat de Korintiërs zo verdeeld waren, dat ze elkaar helemaal niet meer zagen. Ze hadden geen volledig gescheiden samenkomsten hadden. Nee, Paulus schrijft één brief. Met die ene brief spreekt hij alle Korintiërs aan. Paulus schrijft ook, zo zegt hij zelf, om scheuringen te vermijden.

Paulus zou van onze situatie niets hebben begrepen. Kerken die bijna volledig langs elkaar heen leven en toch één Heer belijden dat kende hij niet.

Het is ook niet waarschijnlijk dat het echt partijen waren, een Paulus of Apollos-partij. De mensen zeggen niet “wij zijn van Paulus”, maar “ik (enkelvoud) ben van Paulus.” De mensen zijn onderling verdeeld over hun favorieten.

Nou ja, dat kan gebeuren, denk je misschien. Ieder heeft gewoon zijn voorkeuren. De een hoort graag die ene predikant, de ander hoort graag een andere spreker. Maar, ik zei al: dit onderwerp houdt Paulus behoorlijk bezig: bijna
4 hoofdstukken. Dus wat is er aan de hand?

Hun criterium was: wijsheid

Ik zei al, dat de mensen onderling verdeeld waren over hun favorieten. Wat is hun criterium? Paulus geeft een aanwijzing. Hij zegt: “Ik ben gekomen om te verkondigen – en niet door middel van diepzinnige welsprekendheid, want dan zou het kruis van Christus van zijn kracht beroofd worden.”

Terwijl Paulus in andere brieven nauwelijks spreekt over wijsheid, is dat woord hier niet weg te denken. In het hele gedeelte speelt Paulus er telkens mee: wijsheid, dwaasheid.

Welsprekendheid, wijze woorden, dat vonden ze mooi. Dat was hun norm. “Die Apollos, die vertelt het op een mooie manier.” “Nee, dan die toespraken van Kefas, die vind ik pas wijs, diepzinnig.” “Mij spreekt Paulus meer aan. Ik ben meer van Paulus.” En natuurlijk nog een slimmerik: “Ik ben van Christus.”

Wijsheid, dat was hun criterium.
 
Paulus’ criterium: wordt het kruis verkondigd?

Paulus zegt: “Wijsheid? Er is een ander criterium: wordt het kruis van Christus verkondigd?”

De uitdrukking “het kruis” of “het kruis van Christus” of “kruisigen” kom je trouwens een stuk minder vaak tegen in de brieven van Paulus, dan je zou verwachten. Negentien keer in totaal. Bijna altijd conflict situaties.

Wat gebeurt er, wanneer het kruis wordt verkondigd?

Wat gebeurt er, wanneer het kruis wordt verkondigd? Paulus geeft het aan met twee uitspraken. Ik citeer ze. De eerste in vers 18:

De boodschap over het kruis is dwaasheid voor wie verloren gaat, maar voor ons die gered worden, is het de kracht van God.

En nog een, in vers 22:

De Joden vragen om wonderen en de Grieken zoeken wijsheid, maar wij verkondigen een gekruisigde Christus, voor Joden aanstootgevend en voor heidenen dwaas. Maar voor wie geroepen zijn, zowel Joden als Grieken, is Christus Gods kracht en wijsheid.

Het kruis is en blijft aanstootgevend voor Joden

Het kruis is aanstootgevend voor Joden. In de wet staat, dat Gods vloek rust op iemand die aan een houten paal hangt. Dus de man die God heeft uitverkoren aan een houten kruis? Dat kan niet. Schandalig. Aanstootgevend dat je dat maar durft te zeggen.

Paulus zegt: “Hoe mooi je het ook zegt. Hoe aansprekend of eigentijds je het ook presenteert: het kruis is en blijft aanstootgevend voor Joden.”

Het kruis is en blijft dwaasheid voor Grieken

Het kruis is dwaasheid voor Grieken. Joden en dus ook Paulus deelden de wereld in tweeën: Joden en Grieken, de rest. Het kruis is dwaasheid voor Grieken. De kruisdood was de dood voor weggevluchte slaven. God zelf, de Heer aan een kruis, dwaasheid. De wereld op zijn kop. Het was voor een Romein ongepast om zelfs maar over het kruis te praten. Het was onesthetisch.

Moet het bloed van Gods eigen Zoon vloeien? Moet Gods Zoon sterven?

Hoe eigentijds je het ook brengt. Hoe zwaar gereformeerd of hoe evangelisch lichtvoetig je het ook brengt: het kruis is en blijft dwaasheid voor mensen.

Tegelijkertijd is de Gekruisigde ook Gods kracht tot behoud

Tegelijkertijd, onafscheidelijk, onafwendbaar is de Gekruisigde ook voor Joden en Grieken Gods kracht tot behoud.

Met dat onverteerbare hadden de mensen in Korinte moeite mee. Natuurlijk wilden ze die kracht tot behoud, maar dat aanstootgevende, dat wilden ze kwijt, verdoezelen. Dus verpakten ze de boodschap in de mode van hun tijd: wijsheid. Misschien, als je het maar wijs genoeg zegt, dat dat onverteerbare verdwijnt. “Daarom spreekt Apollos me zo aan,” zegt de een: “Die zegt het zo mooi.” Enzovoorts.

Dit is het eerste punt wat Paulus maakt, wanneer hij oproept tot eensgezindheid: er zit iets dubbels in het kruis. Het kruis is dwaasheid voor wie verloren gaan, en voor ons die gered worden is het de kracht van God. Het kruis is tegelijkertijd Gods struikelblok en Gods kracht tot behoud. Die twee kun je niet van elkaar scheiden. Het is beiden.

Voor ons is dat net zo

Voor ons is dat net zo.

Hoe meer je de kracht van het kruis ontdekt, hoe meer een ander de dwaasheid er van ziet. Hoe dieper het besef van Gods behoud, hoe meer een ander struikelt.

Maar ook omgekeerd. Het kruis stoot mensen af. Dat deed het toen, dat doet het nog steeds. Mensen vinden het kruis dwaas, zwak. Ze vinden het aanstootgevend, onnodig. Ze vinden het onesthetisch. Maar, wanneer we daar aan af doen, door ouderwetse woorden te gebruiken die niemand snapt of juist de nadruk leggen op het eigentijdse, verliezen we Gods kracht. Door het aanstootgevende te verbloemen, raak je de kracht van de Heilige Geest kwijt.

Wil je de Gods kracht tot behoud ervaren? Ons behoud ligt niet in de gereformeerde liturgie, in terug naar de vormen van vroeger, maar in het kruis van Christus. Wij worden niet gered door mooie woorden, door aansprekende Powerpoint presentaties maar door het bloed van onze Heer.

Alles moet in dienst staan van het evangelie: de Gekruisigde Heer is tegelijkertijd Gods struikelblok en Gods kracht tot behoud.

Amen