Geen spannende inleiding
Deze preek heeft geen spannende inleiding. Het bijbelgedeelte wat we hebben gelezen is al spannend genoeg. Of moet ik zeggen: moeilijk, uitdagend?

Twee weken geleden heb ik ook over dit bijbelgedeelte gepreekt. Toen ik aan het voorbereiden was, merkte ik, dat ik er tegen aanhikte. Want je wilt vertellen wat God van zichzelf laat zien. Ik wist niet waar ik moest beginnen.

Misschien weet ik gewoon te weinig? Dus ik pakte mijn boeken er weer eens bij. Ik ontdekte: “Wat hier staat weet ik. Wat hij schrijft weet ik ook. Ja, en wat deze meneer te zeggen heeft over dit bijbelgedeelte herinner ik me ook weer.”

Waarom hik ik er tegenaan? Wil ik misschien gewoon teveel in een keer vertellen? Laten we het gewoon stap voor stap doen.

Stap voor stap. Een stap puin ruimen en een stap opbouwen, en dan verder.
Drie stukken puin
Vorige keer hebben we drie stukken puin geruimd..
1. Als eerste: jouw lichaam is een tempel van de Heilige Geest. Je lichaam en je gezondheid, je verzorging zijn dus belangrijk.
2. Als tweede: misschien heb jij wel een mooi pandje, maar als het leegstaat, of als het gekraakt is… Het belangrijkste is natuurlijk niet de tempel, maar of Gods Geest er woont. Gods prioriteit is het herstel van uw relatie met hem.
3. Als derde: ga geen sluitende en verplichte systemen maken, wanneer het gaat over God en genezing. De bijbel is geen bijsluiter. Onze Heer is zeker geen medicijn. Jezus Christus is de Geneesheer zelf. Hij wil ons ontmoeten.

Het gebouw tot nu toe
“Dus,” schrijft Jakobus schrijft: “Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen.”

Ben je ziek? Vraag of iemand voor je bidt. Neem initiatief .

Wanneer je hoort dat iemand ziek is of moeilijkheden heeft. Denk dan even na. Wil die ander, dat ik voor hem bid? Wat zou die ander willen, dat ik bid.

Denk ook hier over na: de gewoonte in de bijbel is, dat je bij de zieke bidt. Op afstand is een uitzondering, dan spreekt Jezus over een groot geloof. Heb jij zo’n groot geloof? Jakobus zegt: “Bid net als Jezus bij de zieke, niet op afstand.”
Vandaag: verwachting
Vandaag weer een stuk puin en een stuk bouwen. Ze hebben allebei te maken met dat wat ik u namens de Heer hoop te geven: meer verwachting.
Onze tijd verschilt van de tijd van het Nieuwe Testament
Of moeten wij minder verwachten? Een brokstuk, wat iedereen tegenkomt is dit: wanneer het gaat over wonderen en genezingen lijkt onze tijd te verschillen van de tijd van het Nieuwe Testament.

Door de geschiedenis hebben andere mensen dat ook gezien en geprobeerd te verklaren.
Augustinus
Augustinus is één van hen.

Rond het jaar 400 constateerde Augustinus: wanneer mensen bij de doop onder handoplegging de Heilige Geest ontvangen, spreken ze niet meer in tongen, zoals in Handelingen. Hij verklaarde: “De wonderen mochten niet in onze tijd doorgaan, want dan zouden de mensen zich alleen maar hechten aan wat ze kunnen zien.”

Later maakte Augustinus een genezingswonder mee. Vervolgens ontdekte hij, dat christenen – ook toen al – terughoudend waren in het vertellen van wonderen.

Aan het einde van zijn leven schreef Augustinus Retractiones. Een boek waarin hij schreef over onderwerpen waarover hij van inzicht was veranderd. Hij schreef daarin ook dit: “Sommige dingen gaan misschien anders, we moeten niet geloven, dat er geen wonderen in de naam van Jezus meer gebeuren.”
Calvijn
Calvijn is ook bekend. We zijn dan in de 16e eeuw. Calvijn richtte zijn pijlen tegen de misstanden in de Rooms Katholieke Kerk.

Calvijn constateerde: “Priesters zalven, maar mensen worden niet beter. Dat is anders, dan het in de tijd van het Nieuwe Testament ging.” Daarin had hij gelijk. Hij verklaarde: “De wonderen moesten slechts een bepaalde tijd duren, om de nieuwe verkondiging kracht bij te zetten.”

Calvijn is niet van mening veranderd. Zijn verklaring is door veel mensen in zijn voetspoor overgenomen. Na de tijd van het Nieuwe Testament geen wonderen.
Blumhardt
Ik noem nog een derde naam: Blumhardt, een Lutherse predikant uit de 19e eeuw. Hij was een nuchter mens. Rond 1850 heeft hij juist veel wonderen meegemaakt: genezingen, bevrijdingen. Wat hij heeft meegemaakt is ook goed gedocumenteerd. Natuurlijk verschillen mensen wel van mening over de verklaring. Maar bijna niemand twijfelt er aan, dat in zijn dorp Möttlingen bijzondere dingen zijn gebeurd.

Vreemd genoeg constateert ook Blumhardt: “Het is niet zo als in het Nieuwe Testament.” Hij zag een uitzondering in wat hem overkwam. Zijn verklaring is, dat er nog een bijzondere tijd moet komen. De tijd waarin God zijn Geest op iedereen uitstort, waar Petrus over spreekt op Pinksteren, die tijd is nog niet gekomen. Pinksteren is maar een voorproefje.

Verklaar in het licht van de bijbel, niet andersom
Wat is het puin bij dit alles? Deze drie mannen hebben eerlijk rond gekeken. Vervolgens zochten ze een verklaring. “Misschien zit het zo.”

Het puin is dit: hun verklaring achteraf, werd voor andere mensen de regel vooraf om naar de werkelijkheid te kijken. Dan wordt het: “Er kunnen geen wonderen meer gebeuren, want dat was alleen zo in de eerste gemeente.”

Wat voor Augustinus, Calvijn en Blumhardt een vraag was: “Hoe kan het nu, dat we een verschil zien?” Was voor anderen geen vraag, maar uitgangspunt: “Er moet een verschil zijn.” Maar, dan lezen we de bijbel in het licht van onze ervaring, terwijl we onze ervaring moeten lezen in het licht aan de bijbel.

“Na de eerste kerk geen wonderen meer.” Vooral de laatste tientallen jaren liggen de zaken niet meer zo dichtgetimmerd. Op het moment, dat je dat als uitgangspunt laat varen, zie wonderen gebeuren. Eigenlijk net als Augustinus.

Maar, dan komt ook de vraag weer naar boven, hoe onze tijd en de tijd van het Nieuwe Testament zich verhouden. En, als er verschil is, waar dat dan aan ligt.
Vandaag een van de oorzaken
Over de oorzaken is veel te vertellen, vandaag wil ik jullie op één oorzaak bij onszelf wijzen. Dat doe ik, door verder te lezen in de brief van Jakobus en uit te leggen wat hij bedoelt.

De oudsten komen in Jezus naam
“Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen.”

Jakobus zegt niet, dat de zieke iemand bij zich moet roepen met de gave van genezing. Nee, de oudsten moeten komen.

Bij oudsten denken wij al snel aan ouderlingen en diakenen en de dominee. Dat kan, zolang je weet, dat er geen één op één vertaling is. Vervolgens moeten we ook een goed beeld van hen hebben.

Als eerste: oudsten zijn gewone mensen, net als jij en ik. Net zo stuntelig als u en ik. Ze kunnen tegen een gesprek op zien. Het zijn gewone mensen. Ze halen gewoon adem. Ze moeten gewoon naar het toilet.

Gewone mensen. Jakobus zou zeggen: “Het zijn gewone mensen, net als Elia.” Net als Elia mogen ze dit weten: “Jij komt in de naam van de Heer.”

Gewone mensen, maar ze zijn niet de leiding van een club. “He, jij bent door mij gekozen, dus let op wat je zegt.” Nee, ouderlingen en diakenen zijn uitgekozen door Jezus. Misschien juist wel, omdat ze zo gewoon zijn.

Hij roept ze, zij representeren hem. De oudsten komen in de naam van de Heer. Als we in juni straks nieuwe ouderlingen en diakenen bevestigen, zegenen we hen in de naam van de Heer. En we zeggen we dit tot elkaar in het bevestigingsformulier: “Ontvangt deze mensen als Dienaren van God.”

Ze bidden over, niet met
“Jij komt in mijn naam,” zegt Jezus. Daarom gaan de oudsten ook naar de ziek toe. Dat zou Jezus ook gedaan hebben.

Daarom bidden de oudsten wanneer ze bij de zieke komen ook niet met de zieke, maar voor hem, of nog iets letterlijker over hem.

Ze zeggen misschien woorden, die iedereen kan zeggen. Maar, de Heer heeft hen gevraagd, die woorden te spreken. Ze spreken waarschijnlijk uit de Bijbel. Inderdaad: Woord van God. Ze zwijgen misschien. Inderdaad: de Heer zweeg ook en was met ontferming bewogen. Toen zei hij: “Bidt, dat de Heer arbeiders uitzendt in zijn wijngaard.”

Nu zijn ze er, gekomen in Jezus’ naam.
De olie waarmee ze zalven representeert de Heilige Geest
Daarom zalven de oudsten de zieke met olie.
Olie werd geneesmiddel gebruikt
Olie werd in die dagen gebruikt als geneesmiddel.

Misschien ken je het verhaal van Jezus over de barmhartige Samaritaan. Een Samaritaanse man vindt iemand langs de kant van de weg, die door struikrovers overvallen is en voor dood is achtergelaten. De Samaritaan verzorgt hem. Hij verbindt hem en giet olie en wijn in zijn wonden.

De mensen in die tijd, dachten ook, dat olie door de huid diep in het lichaam doordrong. Vaak hadden de mensen daarbij ook allerlei magie in hun achterhoofd.

Toch is het niet waarschijnlijk, dat Jakobus tegen de oudsten zegt: “Speel doktertje.” De apotheken waren toen niet zo uitgebreid, één medicijn voor alle kwalen is wel erg beperkt.

Vaak echter, ook hier, representeert olie de Heilige Geest
Om nog even op Calvijn terug te komen. Hij zegt: “Het is gewoon en veel voorkomend, dat door de olie de Heilige Geest en zijn gaven aangeduid worden.” Dat is het: de olie representeert de Heilige Geest.

Het gaat in Jakobus 5 niet om zalven tot koning of tot profeet. Daar betekent zalven toerusten: “De Heilige Geest geeft jou wat je nodig hebt om koning te worden.” Zalven is hier niet toerusten, maar er zijn: “Ik ben bij je door mijn Heilige Geest.”
De oudsten zalven in de naam van de Heer
Jakobus maakt trouwens ook heel duidelijk, dat de olie niet op een magische manier werkt. “Nu er olie bij komt, moet het wel gaan werken.”

Nee, alles is er hier op gericht: “De Heer is bij je.” Er komen mensen van vlees en bloed, maar ze zijn uitgekozen door de Heer. Zij bidden over je. Ze zalven je. Geen magie, nee, ze zalven je in de naam van de Heer. Hij is het. Hij is er zelf bij.

De Heer richt op
Dat blijkt ook uit het vervolg.

Het gelovig gebed zal de zieke redden en de Heer zal hem laten opstaan. Niet de oudsten, niet de olie, niet het gebed, de Heer zal hem laten opstaan.

En nu besef je hopelijk, dat dit een valse tegenstelling is. Juist door oudsten, olie en gebed is de Heer al die tijd bij de zieke geweest.

De Heer zegt:
“Ik kom bij je. Kijk: de mensen die ik daarvoor heb uitgekozen komen bij je in mijn naam.
Hebben ze lege handen? Net als Elia, ook een gewoon mens. Ik vouw ze.
Zo bidden zij niet alleen bij je, maar ook over je.
Ik kom nog dichterbij. Voel de olie maar. Ik zelf ben bij je door mijn Heilige Geest.
Ik richt je op.”

Tot zover Jakobus 5.
Meer verwachting
We gaan zo direct Psalm 81 zingen. Een Psalm waarin God zegt tot zijn volk: “Verwacht meer van mij. Ik ben er. Ga niet van mij heen.” Misschien vergeten wij– niet iedereen afzonderlijk, maar samen wel, dat de Heer bij ons is.

Dat de Heer nu luistert naar wat jij tot hem zingt.
Dat uw gesprek met een ouderling, diaken of pastoraal werker, een gesprek was met de Heer zelf.
Dat het nu, vandaag, het tijdstip om jouw leven recht te zetten met God.

Amen