De vonken van het vuur

Met Kijkwijzer kunnen ouders en opvoeders in één oogopslag zien of programma of film schadelijk kan zijn voor kinderen. Kijkwijzer geeft een leeftijdadvies en pictogrammen met informatie over de inhoudelijke aspecten waardoor een productie is af te raden voor bepaalde leeftijdsgroepen. Hierbij is een onderscheid gemaakt naar: geweld, angst, seks, discriminatie, drugs en alcoholmisbruik en grof taalgebruik.

Twee opmerkelijke dingen: van de zes inhoudelijke criteria hebben er minstens twee niet met kijken, maar met horen te maken. Spraak – grof taalgebruik en discriminatie. Het tweede is: de mate van schadelijkheid functioneert als reclameboodschap. Een film met AL, een film die niemand schade doet, is niet leuk.

Wanneer een muzikant grof in de mond is, moet er in de States een sticker op: parental advisory: explicit lyrics. Let op ouders: expliciet taalgebruik. Voor sommige artiesten een aanbeveling.

Het zijn de vonken van het vuur. Daarmee relativeer je; het zijn vonken. Tegelijkertijd is wel de herkomst duidelijk: het vuur.

Hoe zit het met jouw taalgebruik?

Toen Gary werd wedergeboren, was dat aan één ding direct te merken: hij stopte met vloeken. Het was gewoon weg.

Iemand anders vertelde: “Sinds ik meer over Jezus leer en meer van hem wil weten, valt het me pas op hoe grof de mensen praten. Ik weet niet precies hoe ik er mee om moet gaan. Ik reageer er meestal niet op, maar het valt me echt op.”

Met onze mond kunnen we grote dingen doen

Met onze mond kunnen we grote dingen doen.

Heel simpel: wat de directeur in de vergaderkamer zegt, heeft grote gevolgen op de werkvloer. President Bush doet natuurlijk helemaal niks. Hij praat alleen maar. Hij zegt alleen maar dingen. Maar, wat hij zegt, gebeurt. Woorden sturen, woorden hebben gevolgen, woorden zijn daden.

In onze gemeente geldt hetzelfde. Wat ik en de andere kerkenraadsleden zeggen, bepaalt de agenda en de richting.

Woorden sturen, de mond stuurt. Met een bit in de mond, gehoorzaamt het hele paard. Het roer van een schip is maar klein, maar de stuurman bepaalt daarmee wel de koers van het hele schip en alle opvarenden.

Daar zet Jakobus in. Hij zegt: “Wanneer je anderen leren wilt, heb je een grote verantwoording. Als leraar stuur je met je mond een hele gemeente.

Dan moet je weten dat wij allemaal struikelen. Zeker met onze tong. Wij allemaal, Jakobus sluit zich zelf niet buiten. Hij struikelt ook. Wij struikelen. Struikelen, vaak onbedoeld, maar het gebeurt wel.

In de gemeenten waar Jakobus aan schrijft was heel wat aan de hand, dat blijkt wel uit het laatste gedeelte wat we hebben gelezen: jaloersheid, egotripperij, wanorde en kwalijke praktijken. In zo’n atmosfeer leraar worden, is link, want wie of wat ben je aan het leren.

Je wilt mensen gaaf maken, maar het instrument dat je daarvoor gebruikt is niet gaaf.

Pas op wanneer het echt gaat branden

Het zijn de vonken van het vuur, maar pas op, wanneer het echt gaat branden.

Wanneer je anderen stuurt, zet je bij wijze van spreken zo een heel bos in brand.

Het zijn de vonken van het vuur, maar het brandt dus wel. Soms zijn de vonken duidelijk zichtbaar, de voorbeelden waarmee ik begon. Soms gaat het subtiel. Je kunt ook goed gearticuleerd en welbespraakt iemand kapot maken. Maar alle twee zijn het vonken afkomstig uit het vuur van binnen.

Jakobus zegt dan iets ingewikkelds, in vers 6:

Ook de tong is een vuur, zij is de wereld der ongerechtigheid; de tong neemt haar plaats in onder onze leden, als iets, dat het gehele lichaam bezoedelt en het rad der geboorte in vlam zet, terwijl zij zelf in vlam gezet wordt door de hel.

De tong, onze mond ligt aan de basis van veel zonden. Het is een wereld van ongerechtigheid op zich. Je kunt er mee vloeken en tieren. Je kunt er een schip mee op de klippen sturen. Je kunt je collega buitenspel zetten. Je kunt je klasgenoot er mee onderuit schoppen.

Jezus zei: “Je wordt niet onrein door wat je mond in gaat. Je verontreinigd jezelf door wat er uit komt. Want uit je hart, en vervolgens uit je mond komen boze overleggingen, moord, echtbreuk, hoererij, diefstal, leugenachtige getuigenissen, godslasteringen.” Zo kan je mond je hele lichaam verontreinigen.

Je tong, je mond, zet het rad van de geboorte in vlam. Dat is wel juist. Denk maar aan “The Circle of Life” van de Lion King.Die uitdrukking “het rad van de geboorte” komt eigenlijk uit de Griekse mythologie. In de tijd van Jakobus was het echter een gewone uitdrukking geworden: het hele leven, van begin tot einde. In Het Boek staat dan ook “het hele leven”.

De tong zelf is in vlam gezet door de hel. Onze tong is dus niet de bron van het kwaad, het kwaad zelf. Ze geeft het kwade wel door. Katalyseert het. Versnelt. Steekt het vuur buiten haar aan.

We kunnen de tijger niet temmen

We kunnen tijgers temmen, maar onze tong niet, die houdt niemand in toom.

Dat hoort niet zo te zijn.

Wie temt deze tijger?

Met een mond zijn we tweeslachtig

Onze éne mond laat zien hoe tweeslachtig we zijn.

Met dezelfde mond zegenen we God en vervloeken het schepsel wat hij gemaakt heeft naar zijn beeld.

De mond waarmee ik nu over God vertel, is dezelfde mond waarmee ik ruzie maak.

De mond waarmee ik zojuist God lof zong, is dezelfde mond waarmee ik in mijn auto mijn voorganger uitscheld wanneer hij mij afsnijdt.

De mond waarmee ik mensen wil leren wat goed is, is dezelfde mond die op een vergadering een collega buitenspel zet.

De mond waarmee ik God groot maak, is dezelfde mond waarmee ik een ander kleineer. Maar, die ander is ook naar Gods beeld gemaakt, dus eigenlijk kleineer ik God.

De mond waarmee ik mooie dingen over God kan zeggen, is dezelfde mond waaruit smerige taal komt.

Sloeg ik maar met m’n linkerhand en gaf ik maar met m’n rechter, dan kon ik het nog uit elkaar houden. Maar het is één mond.

Wie temt de tijger?

Dat kan toch niet? Wie temt de tijger?

Toen ik hier was gekomen, dacht ik: “Nu gaat Jakobus lesgeven. Hoe word ik een volleerd dompteur. Hij geeft me een zweep en een hoepel, en wat instructies. Ga de kooi maar in, jij krijgt die tijger wel klein. Hij stelt eigenlijk niets voor.”

Dat doet –ie niet. Hij wil, denk ik, niet, dat we een circusact worden. Hij wil dat we gaaf worden. De tijger is wel gevaarlijk, onberekenbaar zelfs. Dat blijft –ie.

Zeg af en toe maar wat minder. Ik ook.
Niet zo’n hoge toon. Tandeloze tijgers bestaan niet, ook bij jou niet.
Wees bescheiden.

Die éne mond laat zien, hoe tweeslachtig we nog zijn. Hoe afhankelijk van vergeving van elkaar wanneer we elkaar aanvallen. Hoe veel vergeving we van onze Heer Jezus nodig hebben.

Ik ben zo blij, dat ik dit eerst mag zeggen, en dat we daarna Avondmaal vieren.

Amen