Wat is de relevantie van dit gedeelte?

Wanneer ik een preek voorbereid, is dit één van de vragen waarop ik antwoord wil: “En dus? Wat heb ik, wat hebt u, wat heb jij er nu aan dat verhaal uit Exodus, dat God toen op de Sinaï verscheen? Wat is de relevantie?”

1) Er zijn ontzettend veel parallellen

Een van de manieren om het antwoord te vinden, is dit bijbelgedeelte koppelen aan het NT of aan Jezus. Dan wordt het stapje naar ons, naar het antwoord op de vraag “en dus?” al kleiner. Exodus is 3500 jaar geleden, het NT 2000 jaar.

Er lijken mogelijkheden in overvloed:

Mozes pendelt voortdurend heen en weer tussen God en het volk, het volk en God. Hij is middelaar tussen God en de mensen. Mozes is zo de voorloper van Jezus. God verheerlijkt Mozes ook. “Ik spreek uit de wolk tot jou, dan vertrouwt het volk je daarna voor altijd.” Later spreekt God ook tot Jezus vanuit de wolk.

Er zijn ook parallellen tussen God op Sinaï en Jezus. God kiest een volk, Jezus kiest zijn leerlingen. God geeft zijn geboden vanaf de berg, net als Jezus vanaf de berg zijn geboden geeft; de Bergrede.

God kwam pas onder zijn volk wonen nadat hij het verbond gesloten had. De tabernakel komt na hoofdstuk 24. De Heilige Geest komt pas over en in de discipelen, nadat Jezus zijn bloed vergoten had van zijn nieuwe verbond.

Er zijn nog meer parallellen. Toch zijn die alleen onvoldoende. Je kunt ook parallellen vinden in de Matrix, en Lord of the Rings, Narnia… Ook allemaal spectaculair, ook allemaal special effects. Ook allemaal in een boek of op het scherm…

De parallellen en verbanden die wij vinden zijn niet voldoende.

2) God is

Maar stel nu, dat wat we gelezen hebben echt gebeurd is… Misschien twijfel je daar helemaal niet aan. In dat geval geldt helemaal: stel je voor, het is echt gebeurd is. Wanneer jij daar 1500 voor Christus bij die berg was geweest, dan had jij samen met duizenden andere mensen midden in rook en vuur en storm God zelf zien neerdalen op de berg Sinaï.

God zelf is. Als dit echt gebeurd is, dan is hij is. Geen twijfel, hij is.

Maar dan, wanneer God is, doet het er niet toe, dat het lang geleden is, dat dit gebeurd is. Als God is, dan is het oneindig relevant, wat hij zegt of vraagt. Dan is het eerste antwoord op de vraag “En dus” heel kort: “God is er!”

3) God komt vast weer! …of ?

Maar, er staat, dat God op de berg neerdaalde. Hij is later ook weer opgestegen. De berg is niet de plaats waar God nu is. Hij daalde neer en steeg op. Hij is weg.

Misschien hoop je: “Hij komt vast weer. De bijbel vertelt dat God nog vaker contact heeft gezocht.” Of krijg je heimwee: “Was hij maar hier zoals toen.”

Of je wordt apathisch en lusteloos. “We kunnen alleen maar wachten, totdat hij zich weer laat zien.” Of: “Wanneer hij komt, dan gaan we aan de slag. Nu heb ik iets leukers te doen.”

Je kunt je wanhopig voelen. “God verscheen op Sinaï en daarna nog een paar keer. Je kunt er geen peil op trekken. Het lijkt zo willekeurig. Allemaal losse punten in de geschiedenis. Ook in onze tijd: daar een opwekking, hier niks.”

Misschien wordt je wel sceptisch: “Oh, is God? Het duurt al zo lang voordat hij weer verschijnt. Hij komt vast niet nog een keer.”

Je leest Exodus. God is. God komt vast weer. Maar het antwoord op de vraag “En dus?” is heimwee, wanhoop of twijfel.

4) God maakt zichzelf relevant voor Israël door een verbond te sluiten

Het opmerkelijke is, dat Israël heel lang geen heimwee of verlangen had naar steeds weer een nieuwe verschijning van de HEER zoals op Sinaï.

Dat komt, omdat er een verschil is met wat de HEER deed bij de Schelfzee. Dat was ook bijzonder. Hij verscheen in een vurige wolk tussen Egypte en Israël. Het water stroomde weg. Er kwam een pad doorheen. Egyptenaren kwamen vast te zitten en verdronken. De HEER verloste Israël.

Maar, het was één moment. Psalm 77 schrijft: “Door de wijde wateren liep uw pad, maar uw voetsporen bleven onzichtbaar.” Daar ging het water overheen. Daar ging de tijd overheen. Er bleef niets achter. Het was God is, maar wel toen, met alle heimwee, wanhoop en scepsis. Een willekeurig punt in de tijd.

Ook op Sinaï gebeuren bijzondere dingen. Wolken en duisternis. Het geluid van een ramshoorn. Bergen schudden. Maar bij Sinaï gaat één ding anders. De HEER laat wel iets achter: zijn verbond.

De Schelfzee was iets eenmaligs, een gebeurtenis in de tijd. Een punt. Op Sinaï sloot de HEER een verbond. Een verbond begint op een punt, maar houdt daar niet op. Het verbond begint en vervolgens heeft alles wat daarna gebeurt daar mee te maken.

De Israëlieten hoefden Gods verschijning in het verleden niet relevant te maken. Dat had God zelf gedaan: “Wat ik jullie nu zeg, doe ik morgen ook en overmorgen ook, en de dagen daarna, voor altijd. Ik zelf ben vanaf nu bij jullie, zoals ik op Sinaï heb gezegd. Ik ben trouw. Daar is geen rook voor nodig. Daar is geen vuur voor nodig. Daar is alleen mijn woord voor nodig, mijn verbond.”

God maakt geschiedenis door verbonden met ons te sluiten

Op deze manier maakt God voor ons relevant wat hij vroeger heeft gedaan. Hij sluit een verbond. Gods verbond brengt zijn beloften die hij eens deed naar ons toe. En zijn beloften, dat is wat God doet. Zijn beloften, dat is God zelf.

God sluit een verbond. Vanaf dat moment hebben al Gods daden te maken met dat verbond. Het zijn geen toevallige punten op willekeurige momenten in de tijd. Nee, alles wat God doet valt binnen de continuïteit van het verbond:

Het water van de Jordaan stroomt weg. De Israëlieten trekken over het droge Kanaän binnen. Willekeurig? Nee, God had dat land aan ze beloofd.
De muren van Jericho vallen om. Willekeurig? Nee, God had dat land aan ze beloofd.
Enzovoorts.
Wanneer je trouwt, is dat een dag, een moment, een punt in de tijd. Maar, wat er op die dag gebeurt, heeft gevolgen voor alles wat er na komt. Je doet op die dag één keer een belofte. Alle dagen er na zijn gekoppeld aan die belofte. Elke dag is je trouwdag relevant.

Gods verbond geeft betekenis aan wat God doet. Alles wat God doet na de Sinaï, heeft te maken met wat hij daar heeft gezegd.

In Jezus sloot God een nieuw en beter verbond

Alles? Jezus heeft namens God een nieuw verbond gesloten. Dus je had Sinaï, toen kwam er een nieuw verbond. Weer continuïteit en relevantie vanaf dat punt.

Omdat God trouw is, is dat nieuwe verbond niet heel anders dan het vorige. “Eerst moesten we links, nu moeten we weer met z’n allen rechts.” Dan zou het weer willekeurig worden. Het nieuwe verbond lijkt op het vorige, maar is beter.

Omdat het nieuwe lijkt op het vorige, zie je allerlei overeenkomsten. Dat zijn die parallellen waar ik mee begon. Die zijn dus heel interessant. In het nieuwe zie je Gods trouw aan het oude. In het oude zie je het nieuwe en omgekeerd.

Jezus schenkt een nieuw en beter verbond in zijn bloed

We gaan zo direct de maaltijd van de Heer vieren. De Heer herinnert ons daarmee aan zijn nieuwe en betere verbond.

Het is een beter verbond:

Het eerste schreef de HEER met zijn vinger, het tweede schreef Jezus in zijn bloed.
In het eerste bevrijdde de HEER zijn volk uit Egypte. In het nieuwe verlost Jezus zijn volk van alle macht en alle zonde.
In het eerste bevrijdde de HEER Israël. Het nieuwe is voor alle volken.
In het eerste gaf hij zijn woord op steen. Het nieuwe verbond schrijft hij met zijn eigen Geest in ons hart.
Het is een beter verbond. Je hoeft niet te wachten op een nieuw Sinaï, een nieuw Pinksteren. Handel op grond van het verbond dat de Heer Jezus op Pasen heeft gesloten. Hij is trouw. Hij is hier.

Verwacht geen nieuw Pinksteren, maar wel de continuïteit

Hierop even een korte toelichting, voordat ik eindig.

Streef dus wel naar de gaven van de Geest. Want zijn gaven zijn onderdeel van het nieuwe verbond van de Heer.

We mogen ook verwachten dat God zich openbaart binnen dat nieuwe verbond zoals hij dat deed aan het begin met Pinksteren.

In de tijd van het verbond op Sinaï, was Gods verschijning op de berg de norm. Debora en Barak zingen: “HEER u was als op Sinaï.” Habakuk en Jesaja vragen: “HEER openbaar u zoals op Sinaï.” Zo gaat het telkens. Mensen vragen niet om een nieuw Sinaï, ze vragen of de HEER zich openbaart in de continuïteit van Sinaï.

Zo gaat het ook onder het nieuwe verbond. Petrus zei: “Het ging bij Cornelius net als bij ons.” Telkens in de kerkgeschiedenis ontdekken mensen: “Het lijkt wel Pinksteren.” Geen herhaling, maar continuïteit.

Avondmaal

Avondmaal: Jezus is hier bij ons, bij jou, door zijn Geest, trouw aan zijn belofte:

Hij schenkt je vergeving, dat is onderdeel van zijn nieuwe verbond.
Hij schenkt het aan jou; het is voor iedereen, alle volken.
Hij legt zijn Geest in jouw hart.
Amen