Door Gods hand stuurt de Farao Israël weg

Toen God Mozes riep, zei hij: "Ik weet, dat de koning van Egypte jullie nooit zal toestaan om te vertrekken, zelfs niet door een sterke hand. Maar ik zal mijn hand uitstrekken. Ik ga de Egyptenaren slaan met allerlei wondertekenen. Dan zal de koning van Egypte jullie laten gaan."

Inderdaad: negen plagen lang was hij onvermurwbaar. Nu, na de tiende plaag laat de Farao de Israëlieten niet gaan… Hij dringt er op aan: "Ga weg. Ik wil, dat jullie vertrekken." Dat heeft God door zijn hand gedaan.

Daar begint het mee in hoofdstuk 13:17. Farao stuurt de Israëlieten weg.

Nu laat ik jullie zien, dat ik alles in handen heb

God zegt ermee: "Ik heb de leiding.

In het vervolg ga ik jullie laten zien, dat ik alles in handen heb.

De tegenstander, want ik gebruik zijn macht om jullie te laten zien waar hij op uit is en hoe sterk ik ben.

Ik heb jullie in mijn hand. Niemand zal jullie roven uit mijn hand, zelfs wanneer ze al hun kracht inzetten."

od leidt, zijn overwegingen bepalen de route

God leidt de Israëlieten, dus zijn overwegingen bepalen de route die ze gaan.

De kortste weg naar Kanaän liep langs de zee, de Via Maris. Dan kwam je echter door het gebied van de Filistijnen. Net als Egypte was dat een volk met strijdwagens en met ijzer. De Israëlieten waren nog geen soldaten en het is de vraag hoe goed ze met ijzer waren.

"Nee", zegt God: "Niet die kant. Het is wel snel, maar dan raken ze ook snel ontmoedigd. Daar zijn ze nog niet aan toe." Dus stuurt God ze een andere kant op, richting de woestijn.

Voor de sceptici

Hoe ze precies zijn gegaan weten we niet. Er passeren heel wat plaatsnamen in dit bijbelgedeelte: Sukkot, Etam, Pi-Hachirot, Migdol, Baäl-Sefon. We weten niet, of nog niet, waar die plaatsen hebben gelegen. Kijk maar naar de vraagtekens op dat kaartje.

Het zijn wel zoveel plaatsnamen en zoveel aanwijzingen, dat het alleen zin heeft als die plaatsen ook echt hebben bestaan.

We weten dus ook niet precies, door welke zee Israël ging. Was het de Rode Zee? Of was het toch ergens hier of daar. Of gingen ze door een ondiep meer tussen de Rode Zee en de Middelandse Zee?

Hoe dan ook: het verhaal over de doortocht door de zee heeft zoveel impact in de rest van het OT, er moet wel iets heel bijzonders gebeurd zijn. Overal verwijst het OT naar deze gebeurtenis: psalmen, profeten, geschiedenisschrijvers.

God brengt Israël uit Egypte, zoals Jozef had gezegd

Onderweg neemt Mozes de beenderen van Jozef mee.

Jozef was ooit door zijn broers als slaaf verkocht. Zo kwam hij in Egypte terecht. Later ontdekte Jozef, dat God daar een doel mee had. God had hem naar Egypte gebracht om zijn familie, ook zijn broers, te redden van de hongerdood.

Wanneer Jozef sterft zegt hij: "Zoals God ons naar Egypte heeft gebracht, zal ons ook ooit weer uit Egypte halen. Dan wil ik in het land Kanaän begraven worden." Met die verwachting eindigt het bijbelboek Genesis.

En inderdaad: God is in control. Hij leidt zijn volk uit Egypte, en de beenderen van Jozef gaan mee. Zo gaan niet alleen de beenderen, maar ook de woorden van Jozef mee: "God gaat jullie weer naar Kanaän brengen."

In het bijbelboek Jozua kom je Jozef opnieuw tegen, ook aan het eind. Israël woont in land wat God hen had beloofd. Daar wordt Jozef dan opnieuw begraven.

God is trouw, hij heeft het in de hand. Jozef zegt het. God laat het zien.

God leidt, hij gaat dag en nacht voorop

God leidt. Hij gaat dag en nacht voorop. Hij gaat vooraan in een kolom van wolk en vuur. Dag en nacht is hij bij zijn volk. Dag en nacht wijst hij de weg. God leidt.

God leidt niet alleen. Hij heeft de situatie in zijn hand

God leidt niet alleen. Hij heeft de hele situatie in zijn hand. Hij is in control.

God zegt tegen Mozes, dat ze weer een andere kant op moeten gaan. Ze moeten zo ongeveer 180 graden terug. Keren en draaien. "Wanneer jullie dat doen, zal de Farao denken, dat jullie verdwaald zijn. Zo zal ik laten zien, dat niet jullie het spoor bijster zijn, maar dat de Farao op een dwaalspoor zit."

God gebruikt zelfs de macht van de Farao om te laten zien hoe sterk hij is

"Wanneer de Farao denkt, dat jullie verdwaald zijn, zal ik zijn hart verharden. Dan zal hij achter jullie aankomen. Dan zal ik aan hem en aan zijn mensen laten zien hoe sterk ik ben. Dan zullen zij weten, dat ik de HEER ben, de Levende God."

Wat is verharden? Eerste reacties

Waarom doet God dat? Waarom verhardt hij het hart van de Farao?

Geeft hij de Farao eigenlijk geen keus. Kon –ie niet anders dan zijn ondergang tegemoet? Is de Farao eigenlijk niet een beetje zielig?

Nee. Hij is niet zielig. Iemand die een volk doelbewust uitbuit als slaven is niet zielig. Iemand die kinderen laat vermoorden, daar is het woord zielig niet het eerste waar je aan moet denken.

Of bedoelt de bijbel met verharden iets anders? God heeft de Farao een aantal kansen gegeven en die heeft –ie niet gepakt. Nu krijgt hij geen kansen meer. God laat hem in zijn sop gaar koken. Hij wilde niet, nu kan hij ook niet meer.

Wanneer je niet wilt, kun je uiteindelijk niet meer. Je zou kunnen denken dat dit in het algemeen geldt. Of… nog erger, voor jou. God heeft je heel veel kansen gegeven, je hebt ze afgeslagen, nu hoeft hij je niet meer.

Voel je die angst nu in je hart? Wil God mij nog wel? Dan heeft God jouw hart niet verhard. Want, dan zou je die pijn niet voelen. Voel je die angst nu in je hart? De Heer wil niets liever, dan jouw hart. Hij verlangt ernaar jouw angst te veranderen in blijdschap. Blijf er niet mee rondlopen.

Israël koos zelf voor langzame vernietiging

Waarom verhardt God het hart van de Farao? Wanneer we een stukje terug gaan in het verhaal, kun je dat misschien begrijpen.

Toen Mozes uit Midjan kwam, dus voor al die plagen, helemaal aan het begin, vertelde hij Gods plan aan de leiders van de Israëlieten. Die reageerden enthousiast. Ze vonden het goed om te horen, dat God hun noodkreten had gehoord. Ze geloofden, dat God een keer zou brengen in hun lot.

Maar, wat gebeurde er, toen Mozes de eerste keer naar Farao ging? De Farao liet ze helemaal niet gaan. Eigenlijk precies zoals de HEER had gezegd. De Farao maakt de dwangarbeid van het volk alleen maar zwaarder.

Toen waren ze niet meer blij. Ze klaagden: “Mozes, jij maakt ons leven alleen maar moeilijker.” Ze luisteren niet meer naar Mozes. Het hoeft niet meer voor ze. Ze kiezen liever voor langzame vernietiging.

Het is, dat de Farao ze nu zelf het land uit heeft gestuurd…

Wanneer de Israëlieten zijn strijdwagens aan zien komen, gillen ze het uit. De tanks van de oudheid rijden in op een groep mannen, vrouwen, kinderen en vee. Ze kunnen geen kant op. "Had ons in Egypte gelaten. We zeiden toen al, dat je ons met rust moest laten. We kunnen beter de Egyptenaren dienen, dan in de woestijn sterven."

God gebruikt de macht van de Farao om...

Waarom verhardt God het hart van de Farao?

Hierom: God zegt: "Wees stil en let op. Laat het aan mij over. Ik ga de macht van de duisternis gebruiken om te laten zien hoe sterk ik ben."

... Egypte te laten zien hoe sterk hij is

"Ik zal aan Egypte tonen met wie zij te maken hebben. Ik ben de God van hemel en aarde. Ik ben de God aan wie zelfs de wind en de golven gehoorzamen. Ook al zet de macht van de duisternis op dit moment alles in wat hij heeft. Ik ben sterker."

... Israël te laten zien waar hij hen van verlost heeft

"Zo laat ik ook zien, van wie ik jullie verlost heb. Wanneer de Farao zijn woede op jullie zou kunnen koelen, zouden jullie compleet vernietigd worden. Dat was zijn plan toch al: vernietiging. Langzame vernietiging is vernietiging.

Maar, ik wil jullie iets veel beters geven: een land vloeiend van melk en honing. Ik ben gekomen om jullie leven te geven en overvloed.

Daarom ga ik jullie tonen hoe groot de macht Farao is waarvan ik jullie verlos. Daarom toon ik jullie wat zijn plan ten diepste was."

... Israël te tonen: niemand kan hen roven uit zijn hand

"Zo laat ik jullie ook zien, dat ik nog sterker ben. Ook al zet de macht van de duisternis op dit moment alles in wat hij heeft. Ik ben sterker. Ik verlos jullie. Dan zie je: niemand kan jullie roven uit mijn hand. Jullie zijn veilig bij mij.

Ik verlos jullie en ik leid jullie. Ook al zien jullie geen uitweg, ik vernietig de macht van de duisternis op het toppunt van zijn kracht. Ik ben de enige die jullie het leven kan geven. Ook al zien jullie geen uitweg, ik baan voor jullie een pad door de zee, dwars door de dood heen."

God heeft het in zijn handen. Hij gebruikt zelfs de macht van de Farao om te laten zien hoe sterk hij is.

Zo gebeurt het ook

Zo gebeurt het. We hebben er over gezongen. Het paard en zijn ruiter stortte hij in zee. We hebben het gelezen: de Israëlieten gingen op het droge midden door de zee en de wateren waren hun rechts en links als een muur. Zo verloste de HEER op die dag de Israëlieten uit de macht van de Egyptenaren.

Zo leidt en verlost de Heer Jezus ons door zijn Heilige Geest

Is het anders met de Heer Jezus?

Door zijn lijden en sterven liet hij ons zien hoe groot de macht van de duisternis is. Hij liet zien, waar de duisternis op uit is: op jouw vernietiging, op jouw dood.

Daar wil Jezus ons van verlossen. Wil je dat? Die Israëlieten van toen wisten het niet zo zeker. God dwong ze er bijna toe: "Ik ga jullie verlossen, ik heb het beloofd aan jullie voorouders. Langzame vernietiging is iets radicaal anders dan het leven en de overvloed die ik geef. Ik wil jullie echte blijdschap geven."

Jezus is opgestaan. Hij is sterker dan de dood. Hij heeft de tegenstander overwonnen.

Jezus wil bij ons komen met zijn Heilige Geest. Het wordt hier in onze diensten of bij jou thuis niet beter met wat meer Heilige Geest erbij. Het wordt totaal anders: hij neemt de leiding. Wanneer de Heilige Geest de leiding heeft, ziet het er misschien wel zo uit als in Exodus 13 en 14.

Spannend? Angstig? Misschien, maar Jezus is de weg. Niemand komt tot de Vader dan door hem.

En onthoud ook dit: toen Israël zag, welk een machtige daad de HEER tegen Egypte gedaan had; vreesden ze de HEER en zij geloofden in de HEER en in Mozes, zijn knecht. Ze zongen en hadden echte blijdschap. Dat zie ik niet alleen in Exodus, maar ook telkens om me heen gebeuren.

Amen