Veilig drinkwater is belangrijk

Iedere dag haalt Mame water voor haar familie in Senegal. Ze heeft geluk, want ze woont dicht bij een waterput. De gemiddelde afstand naar een waterput in Afrika is namelijk zes kilometer. Dat betekent, dat je zomaar twee tot drie uur per dag kwijt bent aan wat bij ons niet meer is dan het omdraaien van een knop.

Veel vrouwen en kinderen besteden uren per dag om water te halen en te putten. Dat is tijd die ze niet kunnen besteden aan school of hun gezin, de opvoeding en aan het bewerken van hun land.

Veilig drinkwater beperkt kindersterfte. Wij maken babyvoeding aan met kraanwater, maar als je geen schoon water hebt…

Milleniumdoelstelling 7 wil de toegang daartoe vergroten

Millenniumdoelstelling 7, subdoel 10 wil daarom het percentage mensen zonder duurzame toegang tot veilig drinkwater voor 2015 met de helft terugbrengen.

Om dit doel te bereiken is 4 miljard dollar per jaar nodig. Om het in perspectief te zetten: Europeanen en Noord-Amerikanen geven dit bedrag elke maand uit aan mineraalwater.

Wat kan één mens doen?

Maar, wat kan ik doen? Dit soort getallen klinkt allemaal interessant, maar wat kan ik doen? Het heeft niet veel zin om water uit mijn kraan naar Mame in Senegal te sturen. Ik weet niet eens waar Mame woont.

Mame, ik moet haar naam trouwens niet te vaak noemen, want opeens moet ik bij dorst niet meer aan een getal denken, maar aan meisje met een gezicht en een naam: Mame.

Wat kan één mens doen? Dat is de vraag van deze dienst. Wat kan ik nu veranderen? Het antwoord van Jezus is dit: "Hongeren en dorsten naar gerechtigheid."

Hoe doe je dat? Vanochtend gaat het om stap 1 en 2 van het antwoord.

Omdat de tekst gaat over hongeren en dorsten, dorst hebben, pak ik regelmatig voorbeelden die juist met water hebben te maken.

Die vraag is toch geen struisvogelpolitiek?

Eerst twee korte reacties op deze vraag.

Je kunt de vraag: “Wat kan één mens doen?” ook zo stellen: “Tja, wat kan één mens doen?” Die vraag - wat kan een mens doen - is toch geen struisvogelpolitiek?

Het kan natuurlijk een makkelijke ontsnapping zijn om helemaal niets te doen. Om je ogen dicht te doen. Niet te kijken naar dat uitgedroogde kindje maar te zappen naar een relaxede speelfilm.

Een mens redden maakt voor die mens een wereld van verschil

Wat kan één mens doen? Maakt dat verschil?

Ja natuurlijk. Jij kunt een ander mens redden. Dat maakt in de wereld weinig, maar voor de ene mens wel een wereld van verschil.

Soms maakt een mens juist wel het verschil

Wat kan één mens doen? Soms maakt één mens juist wel het verschil. Tot vandaag toe zien we mensen die het verschil maken. Onverwachts.

Rosa Parks was secretaresse. In 1955 reed ze met de bus naar huis. In Amerika waren blank en zwart toen gescheiden. Zij zat op een stoel voor kleurlingen. Toen een blanke passagier instapte en haar stoel opeiste weigerde ze. Ze werd gearresteerd en gevangen genomen. Wat zij toen deed werd de start van de burgerrechtenbeweging met Martin Luther King aan het hoofd.

Of denk aan het verhaal van de Hutu Paul Rusesabagina, eens manager hotel ‘Mille Collines’ in Kigali. Terwijl er om hem heen 1 miljoen mensen werden vermoord redde hij het leven van 1200 Tutsi’s. Was hij een held? Nou niet in de zin van de actiefilms uit Hollywood. Hij redde ze door te vleien, door om te kopen, door chantage. Maar hij redde ze wel, terwijl de rest van de wereld toekeek, of zapte naar de Lion King.

Soms maakt een mens juist wel het verschil.

Mozes bevrijdde een heel volk uit Egypte. Gideon versloeg met driehonderd man een leger van duizenden Midjanieten. God wil juist door minderheden en eenlingen werken. Wij zijn mensen aan wie God honderden verhalen heeft gegeven hoe hij door één mens het verschil maakt.

Wat kan één mens doen? De bijbel vertelt toch juist het verhaal dat die éne mens het verschil maakte. Jezus maakt het verschil tussen blind en weer kunnen zien, tussen verlamd en weer kunnen lopen, tussen veroordeeld en vrij, tussen dood en leven. En dat niet voor één mens, maar voor de hele wereld.

Wanneer je een volgeling van Jezus bent, kan die vraag toch eigenlijk niet bij je opkomen: wat kan één mens doen? Wij zijn mensen met hoop.

God vraagt ons niet de wereld te redden, maar om gerechtigheid te doen

Misschien moeten we beginnen met een andere vraag: “Wat moet een mens doen?” Ik wil die vraag beantwoorden aan de hand van wat Jezus zegt: “Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden.”

Wat bedoelt Jezus met gerechtigheid? Wanneer je in de bijbel zoekt met een concordantie zal je opvallen, dat je het woord gerechtigheid in de evangeliën weinig tegenkomt. Bijna alleen in Matteüs en bijna alleen in de Bergrede.

Wil je weten wat Jezus met gerechtigheid bedoelt, dan kijk je dus eerst naar die teksten. Je komt het tegen in hoofdstuk 6:1. Daar staat:
Let op dat jullie de gerechtigheid niet beoefenen voor de ogen van de mensen, alleen om door hen gezien te worden. Dan beloont jullie Vader in de hemel je niet.
Gerechtigheid is dus iets wat je kunt doen of beoefenen en wat God van ons vraagt.

Maar, wat is dat dan, gerechtigheid doen? Jezus vertelt het: “Gerechtigheid doen is geven, bidden en vasten.”

Wanneer je verder zoekt in de bijbel op gerechtigheid doen, krijg je dat beeld nog eens bevestigd. Ik noem twee teksten:

Jeremia 22:3: Dit zegt de HEER: Doe recht en gerechtigheid, red wie beroofd werd uit de handen van zijn onderdrukker, buit vreemdelingen, weduwen en wezen niet uit, pleeg geen geweld tegen hen, vergiet in deze stad geen onschuldig bloed.

En deze tekst, Ezechiël 18.

5 Stel, iemand is rechtvaardig. Hij doet recht en gerechtigheid.

Wat doet zo iemand?

7 Hij buit niemand uit, geeft de schuldenaar zijn onderpand terug en besteelt niemand. Hij deelt zijn brood met al wie honger heeft, wie naakt is geeft hij kleren; 8 hij vraagt geen rente wanneer hij geld uitleent of toeslag wanneer hij het terugkrijgt; hij begaat geen onrecht en geeft een eerlijk oordeel bij onderlinge geschillen.

Wat moet een mens dus doen? De wereld redden? Nee, niets anders dan recht doen, trouw liefhebben en nederig wandelen met de Heer zijn God.

God redt de wereld

Kijk nog eens naar die woorden van Jezus: “Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden.”

Terwijl wij gerechtigheid doen, zullen we steeds meer dorst krijgen naar totale gerechtigheid. Niet 1200 maar 1 miljoen Tutsi’s gered. Niet alleen drinkwater voor Mame, maar voor alle kinderen in Senegal en Ethiopië. Onze kelen zullen droog worden omdat we zo moeten slikken vanwege al het onrecht wat we zien en horen.

Wanneer wij zelf proberen die dorst te lessen, komen we bedrogen uit. Dan zullen we teleurgesteld raken of gaan zappen, ons bedrinken. Wij kunnen onze eigen dorst naar gerechtigheid niet lessen.

“Dit zegt de HEER: Handel rechtvaardig, handhaaf het recht; de redding die ik breng is nabij, en weldra openbaar ik mijn gerechtigheid.” God redt de wereld, wij hoeven dat niet te doen. God brengt het Koninkrijk, wij niet. Wij verzadigen niet ons zelf, wij worden verzadigd.

God zegt: “Leef alsof het Koninkrijk er al is. Ik breng het Koninkrijk.”

In Openbaring 7 staat een visioen. Een onafzienbare menigte staat voor Gods troon en roept: “De redding komt van onze God die op de troon zit en van het lam!” Dat zijn degenen die uit de grote verschrikkingen gekomen zijn. Ze hebben hun kleren wit gewassen met het bloed van het lam. Daarom staan ze voor Gods troon en zijn ze dag en nacht in zijn tempel om hem te vereren. En hij die op de troon zit zal bij hen wonen. Dan zullen ze geen honger meer lijden en geen dorst, de zon zal hen niet meer steken, de hitte hen niet bevangen. Want het lam midden voor de troon zal hen hoeden, hen naar de waterbronnen van het leven brengen. En God zal alle tranen uit hun ogen wissen.

Dat is het perspectief van waaruit we mogen leven.

Durven we te hongeren en dorsten naar gerechtigheid

Nog een keer die woorden van Jezus: “Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden.”

Even heel simpel grammatica: hongeren en dorsten is iets aanhoudends. Je bent hongerig. Je hebt dorst.

Wanneer wij dorst hebben, pakken we een glas frisdrank, of we draaien de kraan open. We gebruiken drinkwater om te drinken, onze tanden te poetsen, om wasmachine mee te vullen. We gebruiken drinkwater om de auto mee te wassen, het toilet mee door te spoelen. Weet u hoe hoog uw waterrekening is? In Nederland gebruiken we thuis gemiddeld 134 liter water per persoon per dag.

Het gaat me niet om de vraag of wij water verspillen. Het gaat me hierom: wanneer je dit hoort, kun je dan zeggen dat wij weten wat het is om dorst te hebben?

Volgens mij bedoeld Jezus iets anders met dorst hebben. Denkt hij aan vrouwen in Afrika, die elke dag kilometers naar een bron of rivier moeten lopen. Die vrouwen hebben dorst. En kinderen in Kibera, een sloppenwijk in Kenya met 700.000 inwoners. Schoon water kost daar drie keer zoveel als bij ons in Maassluis. Die kinderen hebben dorst. Fysiek dorst. Dorst die ook niet gelest wordt met levend, gezond water. Het is helemaal niet leuk om dorst te hebben.

Nog een keer grammatica: hongeren en dorsten is tegenwoordige tijd, dat is nu. Zij zullen verzadigd worden is toekomende tijd, dat is straks.

Het is helemaal niet leuk om dorst te hebben, zeker niet als die dorst nog niet gestild wordt. Zappen we daarom weg? Elk jaar sterven vijf miljoen mensen, vooral kinderen vanwege ziekten die via water worden overgedragen, zoals cholera, typhus en diarree. Diep in ons hart weten we, dat dorst pijn doet? Stellen we daarom retorische vragen: wat kan één mens nu doen? Omdat honger zeer doet? Durven we te hongeren en dorsten naar gerechtigheid?

Jezus zegt: “Gelukkig wie dorsten naar gerechtigheid.” Durven we de pijn onder ogen te zien, dat het Koninkrijk er nog niet is? Alleen de Heer zelf zal onze dorst echt vervullen, maar dat kan –ie alleen wanneer we onszelf toestaan om echt dorst te hebben.

Wat kan één mens doen

Wat kan één mens doen?

Begin hier: durf de pijn van het nog niet onder ogen te zien.

Dan is dit stap 1 van het antwoord: bid. Een Zuid-Amerikaans gebed, dat de kern volgens mij raakt, luidt als volgt: “Heer, geef voedsel aan hen die honger. hebben en honger naar gerechtigheid aan hen die voedsel hebben!” Dat is bidden met het risico, dat het pijn bij je gaat doen.

Bid: laat uw koninkrijk komen. En weet: totdat dat Koninkrijk is gekomen, zal ik dorstig blijven.

En dit is stap 2: informeer jezelf. Wil je weten wat onrecht is, er zijn mogelijkheden genoeg. Ik geef dit keer suggesties voor een paar films, maar het kan op duizend andere manieren.
Schindler’s List
Hotel Rwanda – het verhaal van de hotelmanager waar ik eerder over vertelde.
The Devil’s Miner – over een kindermijnwerkertje in Bolivia. Waarschijnlijk gaan we die na afloop van de Micha zondag bekijken.
Darwin’s Nachtmerrie – over de gevolgen van de introductie van de Nijlbaars in het Victoriameer.
China Blua – draait op dit moment in de bioscoop en gaat over de productie van kleding in China.

Het gaat er niet om, dat je het eens bent met deze films, of dat je ze moet bekijken. Het gaat hierom: durven wij de pijn die er in zit opgesloten onder ogen zien. Durven we te hongeren en te dorsten.

Ik huil zelf niet vaak, maar ik vraag me af: “Huilen we met z’n allen niet veel te weinig over het onrecht in deze wereld?” Jezus ontweek het verdriet niet. Hij ging er door heen. Jezus ontweek de dorst en de honger niet. Het eerste wat we van zijn lichaam weten is dit: hij had honger en dorst. Hij ging er doorheen zodat hij ons, maar niet alleen ons, maar ook Mame uit Senegal eens zal kunnen verzadigen.

Amen