Dit is de werkelijkheid: gebroken mensen breken anderen

Je zou denken: “Wie veel ontvangt, geeft ook veel weg.” Maar, het volgende was pas in het nieuws: rijke mensen, ook christenen, geven naar verhouding juist minder weg dan armen. Natuurlijk zegt dit niets over jou of mij persoonlijk. Maar dit is de regel: wie veel ontvangt geeft naar verhouding minder weg.

Je zou denken: “Iemand die veel vergeven is, is zelf ook gul.” Jezus vertelt een verhaal over iemand die een half koninkrijk aan schulden had. Zijn koning vergeeft hem. Maar een uur later jaagt deze man die net al zijn schulden kwijt is, een ander de gevangenis in om een kleine lening.

Je zou denken: “Wanneer de oorlog is afgelopen, zullen de kindsoldaten zich inzetten voor weduwen en wezen, voor verminkte mannen en vrouwen. Want in de oorlog werden ze gedwongen om deze misdaden te plegen.” Je zou denken: zij zullen zich inzetten voor vrede en verzoening.” Maar dat is niet zo, tenminste, lang niet altijd.

En nu dichterbij. Je zou denken, wanneer de vader dronk, de kinderen dat nooit zullen doen. Maar dat is niet zo. Hoe vaak gebeurt het niet, dat de kinderen van ouders die aan de drank kapot gaan, hetzelfde gebeurt? Of dat ze op een andere manier zichzelf kapot maken?

Je zou denken, dat kinderen die in hun jeugd mishandeld zijn, dat nooit met hun kinderen zullen doen. Maar dat is niet zo.

En nog dichterbij... Of zal ik dat niet doen, want dan komt het wel heel dichtbij. Laat ik wat afstand nemen. Je zou denken, gebroken mensen passen er wel voor op anderen te breken, maar het tegendeel is vaak waar. Dit is de werkelijkheid: gebroken mensen breken anderen. Soms onbedoeld. Soms ongewild. Soms van harte. Alles is mogelijk. Juist een gebroken vaas is gevaarlijk vanwege de scherpe punten en het glas wat er omheen ligt.

Het goede nieuws van het Koninkrijk: gebroken mensen helen anderen door hun gastvrijheid

Vorige keer heb ik gezegd, dat wanneer wij gebroken zijn, wij een bron van heling voor anderen kunnen zijn. Ik heb gezegd: “wanneer jij gebroken bent en verbonden aan Christus, kan de Heer jouw gebrokenheid gebruiken om anderen te helen.” Dat is dus niet vanzelfsprekend, integendeel.

Het is niet vanzelfsprekend, maar het is het goede nieuws van het Koninkrijk van Jezus dat het wel kan. Jezus brengt een Koninkrijk wat leven brengt waar wij de dood zien. Jezus brengt een Koninkrijk dat gebroken vazen gebruikt omdat juist door de spleten en splinters Gods heerlijkheid kan schijnen. Het goede nieuws van het Koninkrijk is: gebroken mensen helen anderen.

Het woord wat daarbij hoort is gastvrijheid.

Het verhaal van Levi illustreert dit

Vanochtend wil ik dat laten zien aan de hand van het verhaal van Levi.

Levi maakt een radicale stap: hij volgt Jezus

Op een dag loopt Jezus langs het tolhuis van Levi. Hij ziet hem zitten en zegt: “Volg mij.” Dat is wat Levi doet. Je ziet het voor je ogen gebeuren. Levi staat op. Hij laat alles achter en volgt Jezus.

Volgen betekent achternalopen. Grote groepen mensen volgden Jezus. Dat betekent gewoon, dat ze met hem meeliepen.

Maar in de evangeliën betekent volgen vaak meer. “Volg mij,” betekent dat Jezus Levi vraagt om zijn levensstijl te volgen. Jezus had geen vaste bron van inkomen. Jezus had geen vaste verblijfplaats. Zijn moeder, zijn broers en zussen dachten dat hij zijn verstand had verloren. Jezus gaf zijn leven op en hij vraagt Levi om hem daarin te volgen.

“Volg mij.” Levi staat op. Hij laat alles achter en hij was een rijk man en volgt Jezus. Levi doet wat de rijke jongeling niet deed.

Levi geeft een feestmaaltijd waar iedereen welkom is

Het eerste wat Levi daarna doet is een feestmaaltijd organiseren. Hij geeft een feest waar iedereen welkom is. Levi wordt gastvrij.

Levi geeft anderen ruimte om te delen. Hij doet het zonder voorbehoud. Het zijn tollenaars en zondaars. Jezus en zijn leerlingen eten mee en wie weet ook Farizeeën en Schriftgeleerden.

Levi geeft anderen ruimte zonder bijbedoelingen. Hij heeft niet in zijn achterhoofd: “Als ze straks allemaal binnen zijn en vol zitten met eten, ga ik mijn getuigenis geven of ik laat Jezus een mooie preek houden. Nu heb ik ze.” Nee, hij heeft geen verborgen agenda voor zijn gasten. Hij heeft geen doel met zijn gasten. Hij heeft alleen eten en een plek.

Levi geeft. Hij verwacht niets terug. Jezus zegt ergens: “Als je een feest geeft, nodig dan armen, blinden en kreupelen uit. Dan zult u gelukkig zijn, zij kunnen voor u dan wel niets terugdoen, maar u zult ervoor worden beloond bij de opstanding van de rechtvaardigen.” Dat is wat Levi hier doet. Hij nodigt zonder iets terug te verwachten.

Levi is gastvrij.

Begrijp dit verhaal vanuit de woorden van Jezus

Je kunt dit verhaal alleen begrijpen vanuit de woorden van Jezus. De Farizeeën en Schriftgeleerden mopperen dat hij met tollenaars en zondaars eet. Jezus zegt dan: “Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar wie ziek is wel; ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar om zondaars aan te sporen een nieuw leven te beginnen.”

In de stijl van de Joodse dichtkunst zegt Jezus hier twee keer hetzelfde. Eerst geeft hij een beeld: “Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar wie ziek is wel.” Daarna vult hij dat beeld in: “Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar om zondaars aan te sporen een nieuw leven te beginnen.” Jezus is dus de dokter, de zieken zijn de zondaren en het geneesmiddel is een nieuw leven beginnen, bekering.

Levi beseft dat hij ziek is

Dus wat is er gebeurd met Levi volgens Jezus? Levi besefte dat Jezus’ uitspraak over hem ging.

Levi besefte dat hij zo’n zieke was waar Jezus het over had. Levi besefte dat hij zondig was.

Dat besef kan bij iedereen op een andere manier komen. Op een dag sta je voor de spiegel en denk je: “Dit is het dus. Het wordt niet minder, het wordt alleen maar meer.” Of je leest het rapport van de psycholoog en je weet: “Dit ben ik dus.” Je leest het faillissementsbericht van je droom en het dringt tot je door: “Niet dus. Nooit dus.” Je leest de brief van je ouders: “Het komt niet meer goed.” Je vrouw houd je de spiegel voor en het is geen prettig gezicht.

Ziek en zondig zijn breekt mensen

Wat gebeurt er met je wanneer je beseft dat je ziek en zondig bent? Dat breekt je toch? Dat maakt je toch kwetsbaar? Nu is gebroken zijn niet zo prettig. Het is ook niet zo populair. Nooit geweest trouwens. Dus meestal zoeken wij snelle oplossingen. Of we kiezen voor verdoving of maskering. Maar er kan een dag komen waarop je er niet meer onderuit kan. Je ziet de waarheid onder ogen: “Dit ben ik.” Dat breekt je.

Gebroken mensen zijn bescheiden

Dat maakt je ook bescheiden. Het is leuker om de barmhartige Samaritaan uit te hangen, dan uitgeteld in de goot te liggen. Natuurlijk schep je er niet over op, maar het voelt wel goed om zo’n Samaritaan te zijn. Nee, dan in de goot liggen en de hoeven van de paarden met moeite kunnen ontwijken. Dat maakt je een stuk bescheidener.

Gebroken mensen zijn afhankelijk

Wanneer je beseft dat je gebroken bent, besef je dat je afhankelijk bent van een ander, echt afhankelijk.

Wij zijn zo gewend om te zoeken naar zelfstandigheid, dat we dit niet horen of dat het ons enorm tegenstaat. Ik vraag niet aan de dokter: “Wilt u mij alsjeblieft helpen!” Nee, als ik een probleem heb met mijn gezondheid, ga ik naar de dokter. Dan verwacht ik een oplossing. Hij haalt een therapie of geneesmiddel van de plank. Net zoals ik in de winkel suiker of eieren uit een schap haal. De klant is koning en bij de dokter ben ik ook klant. Ik betaal dus ik heb recht op een goed product.

Maar wanneer je echt ziek bent, besef je dat het heel anders is en dat de verhoudingen heel anders liggen. Jij bent overgeleverd aan een arts. Je bent afhankelijk van hem. Je bent geen klant. Je bent ziek en afhankelijk.

Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar wie ziek is wel. Levi beseft dat hij ziek is. Het breekt zijn trots. Het maakt hem bescheiden en het maakt hem afhankelijk.

En Levi beseft dat Jezus de geneesheer is

Maar met dat Levi die bodem van zijn bestaan bereikt, ontdekt hij dat Jezus de geneesheer is. Hij ontdekt dat hij maar een hoop heeft voor zijn leven: Jezus.

Dan is het wel heel belangrijk, dat Jezus echt is en geen idee. Als je zo afhankelijk bent, dan kan Jezus geen therapie meer zijn, maar moet hij echt zijn. Dan moet het ook echt om hem gaan, om sterven en opstaan. En als er iets is wat wij niet kunnen, dan is dat opstaan, opstaan en nu al een nieuw leven beginnen.

Jezus zegt: “Ik ben gekomen om zondaren op te roepen een nieuw leven te beginnen.” Wat is een nieuw leven beginnen? Joden in die tijd zouden kunnen denken: “Een nieuw leven beginnen, dat is vanaf nu naar de tempel gaan. Vanaf nu trouw alle feesten in Jeruzalem bezoeken. Vanaf nu de Thora houden. Vanaf nu ritueel rein blijven. Vanaf nu voor de armen zorgen.

Maar wat is een nieuw leven beginnen volgens Jezus? Toch wat Levi net heeft gedaan? Levi is begonnen om Jezus te volgen. Jezus zegt dus: “Het gaat niet om de tempel. Het gaat niet om Thora. Het gaat niet om de regels. Het gaat niet om de synagoge. Het gaat om mij. Een nieuw leven beginnen is zeggen: “Jezus is Heer. Ik volg u.”


Zo kan Levi gastvrij zijn voor anderen

Nu kan Levi een bron van heling voor anderen worden. Nu kan hij op een nieuwe manier gastvrij worden: gebroken, bescheiden en afhankelijk.

Levi kan ruimte maken voor een ander. Hij verwacht zijn redding niet van de ander, maar alleen van Jezus. Levi heeft geen oneigenlijke verwachtingen. Hij kan bijna niet teleurgesteld raken in de ander.

Wie weet komt die vreemdeling wel met woorden van God. Hoe vaak gebeurt het niet in de bijbel dat de gast of de bode van veraf woorden van eeuwig leven bracht? Denk aan de Emmausgangers. Denk eens wie er bij Abraham op bezoek kwam. Denk aan de bode op de heuvel met goed nieuws.

Levi kan ruimte maken voor een ander. Hij beseft dat de ander net als hij gebroken is, door zichzelf of door een ander. Dat betekent dat hij de ander met zijn tekortkomingen kan aanvaarden. En de ander weet, dat hij welkom is.

Levi kan ruimte maken voor een ander omdat hij beseft dat hij die ander niet hoeft te helen. Helen, dat doet Jezus. Levi kan met de ander zijn zonder intenties en bijbedoelingen.

Denk eens aan het verhaal van Maria en Marta. Maria had tijd voor Jezus, luisterde naar hem. Marta was bezig en klaagde haar zus ook nog aan. Wie was er gastvrijer?

Dit is een bijzondere vorm van gastvrijheid. Geen gastvrijheid waarbij je de ander overlaadt met jouw goede bedoelingen en jouw kwaliteiten. Het is gastvrijheid waarbij je de ander de ruimte geven om naast jou op Jezus te hopen.

Omdat de Farizeeën denken dat ze rechtvaardig zijn hebben ze geen deel aan het Koninkrijk

Zo zijn we bijna de hele uitspraak van Jezus behandeld. Jezus zegt: “Gezonde mensen hebben geen dokter nodig, maar wie ziek is wel.” Nu nog een stuk: “Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen” <slide: rechtvaardigen>

Met die rechtvaardigen bedoelt Jezus de mensen die mopperen op hem. Hij bedoelt er de Farizeeën en de Schriftgeleerden mee. Ze zijn niet echt rechtvaardig. Ze denken dat ze rechtvaardig zijn. Ze denken, dat ze mensen de weg kunnen wijzen, maar ze zijn blind. Ze denken dat ze de stem van God horen, maar ze zijn doof. Ze hebben geen besef dat ze blijvend afhankelijk zijn van God zelf.

Christenen lopen hetzelfde gevaar. Te goed weten hoe het zit. Helpen omdat jij zoveel ervaring met de Heer hebt, of al zo gegroeid bent. Te goed. Te gaaf. Te gezegend. Onthoud, dat wij alleen maar kunnen groeien in afhankelijkheid. Jezus zegt ergens: “Zonder de Vader kan de Zoon niets doen.” Dat is ons doel.

Slot

Wij zijn hier niet in Maassluis om aan elkaar en anderen te laten zien hoe gaaf we zijn. We zijn hier zelfs niet om te laten zien hoe gaaf we geworden zijn door Jezus en hoe goed het daarom met ons gaat.

Gebroken mensen helen anderen door hun gastvrijheid. Zij kunnen anderen namelijk de ruimte geven, omdat ze zichzelf kennen, bescheiden zijn en afhankelijk durven te blijven.

Gastvrijheid is de ander de ruimte geven om naast jou op Jezus te hopen.

Jezus is de Geneesheer!