Door de doop verbindt God de Vader ons met het leven van Christus
Ik zou de preek met de volgende zin kunnen samenvatten:
Door de doop verbindt de Vader ons met het nieuwe leven van Christus.
Nu roept deze samenvatting bij mij nog niet zo heel veel op, behalve dan dat ik het al weet. Daarom ga ik de samenvatting uitbreiden met twee belangrijke woorden. Luister goed:
Door het symbool van de doop
verbindt de Vader ons met
het verhaal van het nieuwe leven van Christus.
Die twee woorden symbool en verhaal zijn de woorden waar het vandaag over gaat.
Opzet
Ik ga twee voorbeelden gebruiken om uit te leggen wat ik bedoel met die woorden symbool en verhaal. Het eerste voorbeeld is een verjaardagstaart en het tweede voorbeeld is het Pesachfeest van Israël.
Nadat ik dat heb gedaan ga ik terug naar het symbool van de doop en het verhaal van Christus.
Een symbool helpt je om in een verhaal te stappen
Wat doet een symbool? Ik zou het zo kunnen zeggen: “Een symbool helpt je om in een verhaal te stappen.” Ik ga dat uitleggen met die twee voorbeelden.
Wat wil je als je jong bent? Misschien wil je alleen op de fiets naar school. Misschien wil je leren lezen. Voor het eerst alleen op vakantie. Je rijbewijs gaan halen. Wat wil je als je jong bent? Groot worden. Volwassen worden. Dat is het verhaal waarin jij leeft. Het verhaal: “Ik wil groot worden.”
Niet, dat je daar de hele dag mee bezig bent, maar af en toe wel. Soms ben je gewoon aan het knikkeren, of aan het spelen of leren of spijbelen. Maar, een keer per jaar ben je jarig. Op je verjaardag zit je in de kamer en als er genoeg bezoek is of voldoende vrienden, dan komt er iemand binnen met een taart: een verjaardagstaart met kaarsjes, voor elk jaar een. Je ziet die taart en je beseft: “Ik wordt groot. Ik ben groter geworden.” Je stapt door die taart heel bewust in het verhaal: “Ik wordt groot.”
Het symbool van de verjaardagstaart helpt je om in jouw verhaal te stappen.
Nu het tweede voorbeeld: Pesach. Toen Israël in het Beloofde Land woonde, zeg maar in de tijd van David of Salomo... In die tijd waren de mensen door de week natuurlijk gewoon bezig met hun land, of ze waren aan het vissen. Kinderen gingen met hun ouders mee of leerden. Ze waren gewoon bezig. Maar, een keer per jaar gingen ze met z’n allen aan tafel. Dan aten ze een bokje en ongedesemd brood en bittere kruiden. Een keer per jaar vierden ze Pesach.
Waarom? Omdat ze niet zo maar leefden, willekeurig. Omdat Israël leefde in het verhaal van God, de grote Koning die Israël bevrijdt. Ooit was dat verhaal begonnen in Egypte, toen ze nog slaven waren. Dat verhaal was begonnen met Mozes. Het begon met negen plagen en toen kwam de tiende. Toen moest het volk voor het eerst Pesach vieren. In die nacht begon Gods bevrijding van Israël. Sinds die tijd leefde Israël in dat verhaal, het verhaal dat God de Koning Israël bevrijdt, eerst van Farao, daarna van de Amalekieten, van honger en dorst, van de Filistijnen, God de Koning bevrijdt Israël.
Door elk jaar Pesach te vieren herinnerde God Israël eraan: “Let op, jullie leven in mijn verhaal.” Een symbool helpt je om in een verhaal te stappen.
Sacramenten zijn door God gegeven symbolen
Nu we zo bezig zijn, is het goed om voordat we verder gaan, twee belangrijke dingen te vertellen over symbolen en verhalen.
Over symbolen. In het leven hebben we heel veel symbolen. Een witte vlag is een symbool. Wanneer mensen met een witte vlag zwaaien zeggen ze: “Zullen we het verhaal van de vrede beginnen?” Een rood verkeerslicht is een symbool. Wanneer het verkeerslicht op rood staat, dan begin je het verhaal: “Ik laat de andere mensen voor.” Tenminste dat is de bedoeling.
Christenen gebruiken in plaats van het woord symbool ook wel het woord sacrament. Sacramenten zijn bijzondere symbolen. Sacramenten zijn symbolen die God zelf aan ons heeft gegeven. Sacramenten zijn ook nog eens symbolen die ons altijd verbinden met Jezus Christus.
In de woorden van de Catechismus:
Vraag 66: Wat zijn sacramenten?
Antwoord:
Sacramenten zijn heilige zichtbare tekenen en zegels, die God ingesteld heeft om ons door het gebruik daarvan de belofte van het evangelie nog beter te doen verstaan en te verzegelen.
Deze belofte houdt in dat Hij ons om het enige offer van Christus, aan het kruis volbracht, vergeving van zonden en eeuwig leven uit genade schenkt.
Gods verhalen zijn waar en echt gebeurd
Dan nog iets over het woord verhaal. Wanneer sommige mensen het woord verhaal gebruiken bedoelen ze: “Het is maar een verhaal.” Of ze zeggen: “Het is een verhaal. Het is wel waar maar niet echt gebeurd.” Dat bedoel ik dus niet. Dat bedoelt de bijbel dus niet. Je wordt echt groter. Je moet echt anderen voor laten gaan. God de Koning bevrijdt echt Israël. Zo is het.
Hoe symbolen helpen een verhaal in te stappen
Symbolen helpen je dus om een verhaal in te stappen. Maar, hoe doen ze dat?
Op de beamer lees je wat moeilijker termen. De woorden uit de Catechismus vind je er ook in terug. Wat bedoel ik ermee.
Je bent jarig. Je wordt groot. Dat willen je ouders natuurlijk ook. Misschien vinden zij dat jij iets minder ver bent, dan jijzelf. Jij vindt dat je allang alleen op vakantie kan en zij nog niet. Jij vindt dat je niks meer hoeft te doen, terwijl je ouders er nog niet van overtuigd zijn dat je al pensioengerechtigd bent. Maar ze willen ook graag dat je volwassen wordt. Ze willen graag dat je groot wordt en dus geven ze jou op je verjaardag een taart: “Leef in het verhaal: ‘Ik word groot.’ ” En terwijl jij naar de taart kijkt, de kaarsjes probeert te tellen, de taart proeft, besef je: “Weer een jaar ouder. Weer een jaar dichter bij de 18.”
Weet je wat trouwens bijzonder is? Jouw ouders weten al dat jij in het verhaal “Ik wordt groot,” zit, voordat jij dat door hebt. 1 kaarsje op de taart. Ze weet het nog niet, maar ze wordt groot. Zo is het ook met Pesach. Kinderen vierden het al voordat ze wisten dat zij deel waren van het volk dat God de Koning bevrijdde. En God gaf het Pesach omdat hij Israël wilde bevrijden. En elk jaar als Israël het vierde, proefden ze de bevrijding.
Het symbool representeert het verhaal ook. Groeien is een zegen van God. Groeien is goed, dus feest. En bij feest hoort taart. De kaarsjes geven aan dat je ook echt groter wordt: elk jaar een kaarsje meer.
Zo is het ook met Pesach. Daar hoort een maaltijd bij, want het is feest wanneer je beseft: “God bevrijdt ons.” Maar bij dat feest aten ze ook bittere kruiden en ongedesemd brood. Bittere kruiden, dan proefden ze de bitterheid van de slavernij. Ongedesemd brood omdat God ze zo snel bevrijdde.
Een symbool laat je dus echt mee doen. Dit is jouw verhaal! Dit is ons verhaal. Wanneer dominee de Jong uit Zeist het avondmaal uitlegt, dat zegt hij: “Je ruikt het. Je proeft het. Je voelt het. Je ziet het. God betrekt je helemaal. God neemt je op in zijn verhaal met jou, met ons.”
Een symbool of een sacrament is dus geen voorbeeld waar je naar kunt kijken van een afstandje. “Oh, ja.” Nee, een symbool nodigt je uit om in het verhaal te stappen. Een symbool zorgt ervoor dat je weet dat dit over jou gaat. Jij bent deel van.
Het verhaal: Christus bevrijdt ons van de zonde
Symbolen helpen je dus om heel bewust in een verhaal te stappen. Je beseft: “Ik wordt groot, mijn ouders willen ook dat ik groei.” Enzovoorts. Laten we dit nu eens gebruiken voor wat ik aan het begin van de preek heb ik gezegd:
Door het symbool van de doop neemt God de Vader ons op in het verhaal van het nieuwe leven van Christus.
Wat is het verhaal van Christus? Pak Romeinen 6 er maar bij. Dit is het verhaal van Christus, vers 10:
Christus is gestorven om een einde te maken aan de zonde, voor eens en altijd; en nu hij leeft, leeft hij voor God.
Dan kun je vers 9 er ook bij lezen, wanneer je een paar woorden verandert:
We weten dat hij, die uit de dood is opgewekt, niet meer sterft. De dood heeft geen macht meer over hem.
Dit is dus het verhaal van Christus:
Christus is gestorven en hij is door de Vader uit de dood opgewekt. Hij sterft niet meer. Christus is gestorven om een einde te maken aan de zonde, voor eens en altijd; en nu hij leeft leeft hij voor God.
En het is een verhaal waar wij ook bij mogen horen, vers 8:
Wanneer wij met Christus zijn gestorven, geloven we dat we ook met hem zullen leven
God nodigt ons uit om deel uit te maken van dit geweldige verhaal, het allergrootste verhaal wat er is.
Het is een verhaal van bevrijding voor ons, vers 6
We weten dat ons oude bestaan met hem gekruisigd is omdat er een einde moest komen aan ons zondige leven: we mochten niet langer slaven van de zonde zijn.
Dit is het verhaal: Christus, Gods Koning bevrijdt ons van de zonde.
De doop is het symbool om in dit verhaal te stappen
Wat is het symbool in dit verhaal te stappen? Vers 3 en 4:
Weet u niet dat wij die gedoopt zijn in Christus Jezus, zijn gedoopt in zijn dood? We zijn door de doop in zijn dood met hem begraven om, zoals Christus door de macht van de Vader uit de dood is opgewekt, een nieuw leven te leiden.
Daarmee zijn we dus helemaal terug bij het begin van de preek:
Door de doop verbindt God de Vader ons met het leven van Christus.
Iets uitgebreider:
Door het symbool van de doop neemt God de Vader ons op in het verhaal van het nieuwe leven van Christus
Dopen kun je op meerdere manieren
Wanneer we mensen dopen verbinden we ze met Gods verhaal van de bevrijding uit de zonde.
Dat kunnen we op verschillende manieren laten zien.
Dopen door scheppen en gieten
We scheppen water en zo laten we zien dat God ons wast van alle onreinheid. Zo doen we het in onze gemeente meestal. Je kunt ook water gieten over de dopeling. Zo laat je zien dat ze door Christus vervuld worden met nieuw leven. Op muurschilderingen van dopen uit de eerste eeuwen zie je dopelingen vaak in het water staan en water over ze heen gegoten worden. Een emotionele bijbeltekst die daarbij hoort is Ezechiël 36 vanaf vers 25
25 Ik zal zuiver water over jullie uitgieten om jullie te reinigen van alles wat onrein is, van al jullie afgoden. 26 Ik zal jullie een nieuw hart en een nieuwe geest geven, ik zal je versteende hart uit je lichaam halen en je er een levend hart voor in de plaats geven. 27 Ik zal jullie mijn geest geven en zorgen dat jullie volgens mijn wetten leven en mijn regels in acht nemen. 28 Jullie zullen in het land wonen dat ik aan je voorouders gegeven heb, jullie zullen mijn volk zijn en ik zal jullie God zijn.
Dopen door onderdompelen
Scheppen, gieten en je kunt onderdompelen. Dat laat sterven en opstaan zien, dat is Romeinen 6, dat is het verhaal van sterven en opstaan. Vers 3 en 4:
3 Weet u niet dat wij die gedoopt zijn in Christus Jezus, zijn gedoopt in zijn dood – kopje onder? 4 We zijn door de doop in zijn dood met hem begraven om, zoals Christus door de macht van de Vader uit de dood is opgewekt, een nieuw leven te leiden – en je komt boven.
Een oud leven wat sterft en een nieuw leven wat je krijgt uit genade van God.
Of Paulus altijd doopte of liet dopen door mensen kopje onder te laten gaan weet ik niet. Het was nogal afhankelijk van de omstandigheden. De gevangenbewaarder uit Filippi waarschijnlijk niet. Hij werd direct na een aardbeving gedoopt. Gewone mensen hadden geen grote baden thuis Hij zal dus eerder een kruik water over zich heen hebben gekregen. Vervuld met nieuw leven en hoop. Lydia de purperverkoopster uit diezelfde stad wel. Paulus ontmoette haar bij een gebedsplaats aan de rivier. Daar kon je mensen wel laten sterven en opstaan – genoeg water.
Paulus grijpt er op terug in zijn brieven
Bijzonder is dat Paulus op de doop teruggrijpt in zijn brieven. Heel tastbaar. Hier bijvoorbeeld, Efeziers 4:22-24:
Door Jezus wordt duidelijk 22 dat u uw vroegere levenswandel moet opgeven en de oude mens, die te gronde gaat aan bedrieglijke begeerten, moet afleggen, 23 dat uw geest en uw denken voortdurend vernieuwd moeten worden 24 en dat u de nieuwe mens moet aantrekken, die naar Gods wil geschapen is in waarachtige rechtvaardigheid en heiligheid.
En de mensen herinnerden zich het weer het moment van hun doop. “Toen liet God mij zijn verhaal van bevrijding instappen. Toen mocht ik mijn oude mens afleggen, zoals ik mjin oude kleren aflegde voordat ik gedoopt werd – ik ging kopje onder en stierf. Daarna wekte hij mij op uit de dood. Ik kwam boven en was een nieuw mens. Ik deed nieuwe en schone kleren aan.
In de brieven van Paulus vind je deze herinnering nog wel vaker.
De werkelijkheid is in Christus!
Samengevat: volgende week gaan we dopen.
Door het symbool van de doop neemt God de Vader ons op in het verhaal van het nieuwe leven van Christus. Door de doop neemt God de Vader ons op in het nieuwe leven van Christus.
Je kunt al deel uit maken van dat verhaal voordat je het zelf beseft. Zo is het ook met grootste verhaal wat er is, het verhaal dat God door de Heer Jezus mensen bevrijdt van de zonde en de dood. We dopen niet voor niets kinderen. Als je hier zit, dan wil God niets liever dan dat je deel hebt aan dat verhaal.
Volgende week dopen we twee mensen door onderdompeling en zo laat God ons en hen zien, dat zij met Christus gedoopt worden in zijn dood en opgewekt worden om een nieuw leven te leiden.
