Van kom-kerk naar ga-kerk (deel 3)
Vanochtend de derde preek in een serie die ik genoemd heb: van kom-kerk naar ga-kerk. Ik begin met een samenvatting van de vorige twee keer.
Deel 1 en 2: eerst luisteren en dan vertalen (samenvatting)
.jpg)
Kom-kerk zegt: “Kijk eens hoe leuk het bij ons is.” Kom-kerk probeert aantrekkelijk te zijn. Ga-kerk begint aan de andere kant. Ga-kerk trekt geen aandacht, maar geeft aandacht.
Kom-kerk legt de nadruk op haar basis: een aantrekkelijke kerkdienst waar je naar toe moet komen. Een ga-kerk kan ook goede kerkdiensten hebben, maar legt nadruk op haar doel: inspirerende volgelingen van Jezus die de wereld in gaan.
Ga-kerk begint met luisteren naar de ander. “Wie ben je? Waar ben je mee bezig? Wat is jouw verhaal?” Dat was preek 1.
Wanneer je dat vraagt, ontdek je bijzondere dingen. Bijvoorbeeld, dat sommige Papoeastammen denken dat ze afstammen van het varken. En sommige Nederlandse stammen denken dat ze afstammen van de aap. En weer andere dat ze overeenkomen met teiltjes chemisch verontreinigd water. Die verhalen noemen we: wereldbeeld. Dat was preek 2.
Deel 3: vertalen
Wanneer je luistert, zal de ander uiteindelijk jou ook vragen om te vertellen. Dan ga je niet meer vertellen, maar vertalen. Je legt het verhaal van Jezus in de woorden uit. Je weet wie die ander is en je weet hoe die ander te horen krijgt: “God van jou houdt?”
Vertalen, dat is waar het vandaag over gaat. Wanneer je naar een Marokkaan gaat, moet je het evangelie naar naar het Marokkaans vertalen, een andere taal, een ander cultuur, andere gewoonten. Dat is vertalen.
De ga-kerk gaat dus op zoek naar de ander. Luistert eerst, geeft aandacht en vertaalt daarna. De eerste Ander die je tegenkomt is God zelf. God werd mens in de 1e eeuw: Jezus. En dus: wanneer je God wilt leren kennen, moet je ook luisteren en vertalen, maar nu vertalen naar je zelf.
Een voorbeeld
Vier pijlen en drie bolletjes, dat lijkt misschien ingewikkeld. Ik denk, dat een klein voorbeeldje al helpt. Stel je voor: het mannetje linksboven is een moeder. Het mannetje onderaan haar kind. De moeder luistert naar God en vertaalt dat naar haar eigen leven. Vervolgens luistert ze naar haar kind en vertelt op het niveau van haar kind wie God is.
In plaats van moeder en kind kun je ook Ankerleiding en Anker invullen of Karen en de mensen in Muranpur of, jij en je vrienden.
Een conclusie: Je kunt niet meer vertalen, dan je hebt gehoord
Wat laat dit plaatje dan meteen zien? Je kunt niet meer doorgeven, dan je zelf hebt ontvangen. Door naar God te luisteren en dat naar je eigen leven te vertalen krijg je als het ware een soort schatkist. Je kunt niet meer weggeven uit je schatkist dan er in zit. Je kunt misschien wel heel goed vertalen, maar je moet wel iets te vertalen hebben. Je kunt niet meer vertalen, dan je hebt. Je kunt niet meer doorgeven dan jezelf eerst hebt aangepakt.
Een vraag: Kloppen de pijlen?
Toen ik dit plaatje op papier had, zat ik een beetje met die pijlen tussen die twee mannetjes. Want, ze lopen allebei dezelfde kant op. Luisteren en vertalen gaan allebei naar die ander toe. Maar het klopt. Denk er maar eens over na.
Nog een vraag: wie ben jij in dit plaatje?
Dit plaatje stelt ook een vraag. Wie ben jij in dit plaatje?
Het doel van de ga-kerk is dat jij ook zelf gaat luisteren naar God, de eerste Ander. Het is niet de bedoeling, dat je altijd ontvanger blijft, maar dat je zelf ook gaat luisteren, moeite gaat doen. Dat is Jezus volgen.
En een verhaal als voorbeeld
Ik ga nu een verhaal vertellen waarin dit plaatje eigenlijk weer terugkomt. Het is echt gebeurd en het is goed om dit plaatje voor ogen te houden.
Jezus staat aan de deur van je hart en hij klopt
Daar stonden ze dan, een paar Britse evangelisten in de schaduw van een grote boom. Tropenhelmen op, witte kleren aan. Om hen heen stond een grote kring Afrikanen, jong en oud. We zijn bij de Zanaki, een stam die woont in wat we nu Zimbabwe noemen. We zijn aan het einde van een gloedvolle preek. We zijn aan de oproep toegekomen.
“De bijbel zegt: ‘Jezus staat aan de deur van je hart en hij klopt.’ Alleen jij kunt die deur openmaken. Hij wil graag naar binnen, maar alleen jij kunt je hart voor hem openen.”
Je ziet die zendelingen staan, de mensen zitten. Je hoort de woorden echoën: “Jezus staat aan de deur van jouw hart en hij klopt.” Dan schiet er een gedachte door je heen. Deze zendelingen proberen iets heel duidelijk te zeggen. Maar wat horen de Zanaki? Iets duidelijk zeggen is kom-kerk, iets duidelijk laten horen is ga-kerk. Wat horen de Zanaki?
“Jezus staat aan de deur van jouw hart en hij klopt.” Wat zullen ze horen bij het woord hart? Die Britse zendelingen denk bij hart aan de wil. “Jij kunt je hart openen,” dus dat heeft te maken met je wil. Zij hopen, dat de Zanaki besluiten om Jezus te volgen. Maar wanneer je een Nederlander bent van een jaar of vijftien, dan denk je bij hart vooral aan je gevoel. “Je moet niet alleen geloven met je hoofd, maar ook met je hart!” Een Israëliet uit de eerste eeuw zou weer wat anders horen. Voor hem is het hart zijn ik. Zijn hart is zijn wil en zijn gevoel en zijn verstand. Zijn hart is zijn ik.
En voor een chirurg? De deur van je hart, dat is gewoon beeldspraak voor een hartklep.
Je hart. Die Britten dachten aan de wil. De Nederlanders aan het gevoel. De Israëlieten aan het ik. Wat zouden de Zanaki horen bij het woord hart? Ik weet het niet. Het zou kunnen, dat ze horen wat die Britten zeggen. Maar misschien horen ze iets heel anders. Hebben die zendelingen het woord hart op de goede manier vertaald?
Jezus staat aan de deur
Misschien hebben onze zendelingen beter geluisterd naar de bijbel. In de bijbel staat niet: “Jezus staat aan de deur van jouw hart en hij klopt.” Er staat: “Jezus staat aan de deur en hij klopt.”
Wat zouden de Zanaki dan horen? Zanaki hebben geen deuren. Dus dat is lastig kloppen. Maar, dat is het ergste niet. Als een Zanaki bij een vriend op bezoek gaat, loopt hij naar zijn huis toe en roept: “Hallo,” of “Volk.” Een goede vriend bij de Zanaki roept. Inbrekers en dieven niet, die kloppen. Ze kloppen op de hut om te kijken of er reactie komt. Komt die niet, dan sluipen ze naar binnen en nemen mee wat ze willen.
Alleen inbrekers kloppen. Jezus staat aan de deur en hij klopt... Wat zullen de Zanaki horen, wanneer je dat zegt? Vertalen is niet alleen woorden omzetten.
Jezus staat aan de deur, maar wel bij christenen!
De waarheid is nog dramatischer. Het gaat er namelijk niet alleen om, dat je goed naar de Zanaki luistert voordat je wat zegt. Het gaat er ook om dat je goed naar die eerste Ander luistert, naar God zelf.
“Zie, ik sta aan de deur en ik klop.” Tegen wie zegt Jezus dat? Zegt hij dat tegen Zanaki die nog geen christen zijn? Zegt hij het tegen Nederlanders die op het punt staan om te kiezen of ze Jezus willen volgen?
Deze regel is afkomstig uit het bijbelboek Openbaring. In dat boek staan zeven kleine briefjes. Dit is een regel uit een van die briefjes. En aan wie is dat briefje gericht? Openbaring 3:14:
Schrijf aan de engel van de gemeente in Laodicea.
Jezus staat aan de deur van het huis waar de christenen van Laodicea samenkomen. Zij zijn binnen, maar hij staat buiten. De deur is dicht. Jezus staat buiten, terwijl zijn volgelingen denken dat ze rijk zijn. Jezus staat buiten, terwijl zijn volgelingen denken, dat ze niets meer nodig hebben en alle rijkdom van het koninkrijk hebben.
Ze dansen voor de Onbekende God
Kun je het je voorstellen? Terwijl de christenen in Laodicea psalmen zingen en Opwekking. Terwijl sommigen voelen: “God is in ons midden.” Terwijl ze samen Avondmaal vieren. Terwijl ze discussiëren hoe ze de diensten willen invullen. Terwijl dat allemaal gebeurt, horen ze niet dat er op de deur geklopt wordt. Jezus staat buiten. Er is zoveel muziek, zoveel leven, dat ze het niet horen. Ze dansen voor de Onbekende God.
Uiteindelijk wordt er een briefje onder de deur geschoven. Een klein meisje ziet het briefje en pakt het op. Ze kan nog niet lezen en geeft het aan haar vader. Hij leest het en wordt stil, laat het aan zijn buurman zien. En langzamerhand wordt het stil in de zaal.
Als Jezus buiten staat en wij zijn hier binnen... Als Jezus buiten staat en wij aanbidden hier, wie aanbidden wij dan? Als Jezus buiten staat en wij eten samen, met wie eten wij dan samen? Aanbidden wij dan toch nog steeds de Onbekende God?
Zou het ons kunnen overkomen?
We zijn begonnen met luisteren voor de Zanaki – dat is ga-kerk. We zijn nu op het punt gekomen, dat we luisteren voor ons zelf, dat we luisteren naar God – en ook dat is ga-kerk. Zou ons kunnen overkomen, wat ze in Laodicea overkwam? Dat je denkt, dat alles geweldig goed gaat, maar dat Jezus buiten staat?
Ik zal daar zo iets over zeggen.
Jezus vertaalt zijn boodschap naar Laodicea
Eerst wil ik nog iets vertellen over de manier waarop Jezus de mensen in Laodicea confronteert.
Laodicea was rijk. De stad lag in een gebied wat gevoelig was voor aardbevingen. Maar toen de stad in het jaar 60 door een aardbeving werd getroffen, hadden ze geen hulp van buitenaf nodig. Ze waren zo rijk, dat ze de herbouw makkelijk zelf konden betalen. Jezus zegt: “Jullie denken wel, dat je rijk bent en alles hebt wat je wilt en niets meer nodig hebt, maar jullie zijn straatarm.”
De stad was bekend om haar dure kleding gemaakt van zwarte wol. Jezus zegt: “Zie je niet hoe naakt je bent. Koop van mij witte kleren om je naaktheid te bedekken.”
Jezus zegt: “Ik wil jullie uit mijn mond spugen. Jullie zijn koud noch warm.” Het water in Laodicea was erg hard, bevatte veel kalk, zoveel dat het nog net weg te krijgen was. Maar het liefst zou je het willen uitspugen. Het water kwam uit heetwaterbronnen die via een aquaduct naar de stad liepen. Het begon heet maar kwam lauw de stad in.
De stad stond bekend om haar oogzalf. Jezus zegt: “Koop van mij oogzalf, zodat je weer kunt zien.”
Je ziet dat Jezus zijn boodschap ook vertaalt. Hij gaat naar Laodicea toe en zorgt ervoor dat ze heel goed kunnen horen wat hij zegt. Hij vertaalt de boodschap naar hun wereld. Vertalen betekent dat je aansluit bij de ander. Maar, dat betekent niet, dat de boodschap makkelijker wordt.
Zou het ons kunnen overkomen?
Zou ons kunnen overkomen, wat ze in Laodicea overkwam?
Hoe voorkom je het? Jezus geeft ons twee opdrachten.
Opdracht 1: aanbid de Bekende God
De eerste is deze: zorg ervoor dat je niet de Onbekende God aanbidt. Neem de tijd om zelf naar de Heer te luisteren.
Ik kan heel snel film kijken. Op dit DVD hoesje staat bijvoorbeeld dat deze film 55 minuten duurt. Ik doe het in 2. Ik lees gewoon de achterkant van het hoesje. Hier: Lord of the Rings Extended Edition. Vier DVDs. Ik lees alleen het boekje en dan kan ik met iedereen meepraten. Of niet? Wat is het verschil?
Als het leven van Jezus een film zou zijn – en het is natuurlijk zoveel meer – , komen veel mensen niet verder dan de achterkant van het DVD hoesje. “Jezus is voor mijn zonden gestorven.” Het gekke is, dat dat niet eens op de achterkant staat. Dat is namelijk al de vertaling naar jou toe. Neem de tijd om zelf naar de Heer te luisteren anders dans je voor de Onbekende God.
Voor wie wil: <de tips> schrijf wat volgens jou op de achterkant van het DVD hoesje zou moeten staan van de film van Jezus. Maak daarna de DVD open – dat is je bijbel – en ga kijken. Lees het evangelie van Marcus, elke dag een hoofdstuk.
Maak terwijl je leest een nieuwe samenvatting. Vergelijk die met jouw eerste. Waar zitten de gaten? Waar liggen accenten anders? Wat begrijp je niet, wat opeens wel. Schrijf wanneer je dat lukt ook een vertaling naar jouw leven. Dat laatste is nog lang niet makkelijk. Maar ik verzeker je, met de hulp van de Heilige Geest zul je ontdekken hoe inspirerend het alleen al is om zo’n samenvatting op een A4tje te schrijven.
Jezus zegt tegen de christenen in Laodicea:
Wie een oren heeft moet horen wat de Geest tot de gemeenten zegt.
Dat is een oproep om te luisteren.
Opdracht 2: breek met het leven dat je nu leidt
De tweede uitdaging. Jezus zegt:
Iedereen die ik liefheb wijs ik terecht en bestraf ik. Zet u dus volledig in en breek met het leven dat u nu leidt.
De beste vertaling van het goede nieuws van Jezus is jouw leven. Ik zou bijna willen zeggen: jouw leven het is het bewijs dat je sowieso iets hebt gehoord of niet.
Breken is niet goedpraten. Breken is niet wegmasseren. Breken is ook niet langzaam bijsturen. Breken is forceren. Sommigen van ons moeten misschien wel breken met delen van hun leven.
Samenvatting
Dit is mijn passie: ga-kerk. Een kerk die Jezus volgt. Een kerk die vol zit met mensen die luisteren naar elkaar en naar de ander. En bovenal een kerk die luistert naar de eerste Ander, naar Jezus Christus. Een kerk die danst en bidt en leeft voor de Bekende God.
Want dan zegt hij: als iemand mijn stem hoort en de deur opent, zal ik binnenkomen, en we zullen samen eten, ik met hem en hij met mij.
Amen
